Những điều cần biết về xét nghiệm Pap smear

Xét nghiệm Pap Smear là phương pháp tầm soát giúp phát hiện sớm các bất thường ở cổ tử cung, đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Tìm hiểu về xét nghiệm này trong bài viết sau đây!

1. Xét nghiệm Pap smear là gì?

Xét nghiệm Pap smear (còn gọi là xét nghiệm Pap) là phương pháp sàng lọc giúp phát hiện sớm các bất thường tế bào tại cổ tử cung - khu vực nối giữa tử cung và âm đạo. Xét nghiệm Pap smear được đặt tên theo bác sĩ người Hy Lạp Georgios Papanikolaou, người đã phát triển phương pháp này từ những năm 1940. Trong hơn 60 năm qua, đây vẫn được xem là kỹ thuật sàng lọc ung thư cổ tử cung nền tảng và được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới.

Về bản chất, xét nghiệm Pap smear được thực hiện bằng cách lấy một lượng nhỏ tế bào tại vùng chuyển tiếp của cổ tử cung - nơi thường xuất hiện các thay đổi bất thường. Mẫu tế bào sau đó sẽ được phân tích dưới kính hiển vi nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường, tiền ung thư hoặc ung thư.

 Xét nghiệm PAP giúp phát hiện sớm ung thư cổ tử cung hoặc các tình trạng có thể dẫn đến ung thư

2. Vai trò của xét nghiệm Pap smear

Xét nghiệm Pap smear được chỉ định để sàng lọc các tổn thương ác tính và tiền ác tính ở cổ tử cung. Đây được đánh giá là một trong những phương pháp sàng lọc hiệu quả nhất trong y học hiện đại. Nhờ việc triển khai rộng rãi xét nghiệm Pap smear, tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư cổ tử cung đã giảm hơn 50% tại nhiều quốc gia.

Giá trị lớn nhất của xét nghiệm Pap smear nằm ở khả năng phát hiện sớm những biến đổi bất thường của tế bào cổ tử cung, ngay từ khi các tổn thương chưa tiến triển. Khi ung thư cổ tử cung được chẩn đoán ở giai đoạn sớm , khả năng điều trị thành công và tiên lượng sống sẽ cao hơn đáng kể.

Trong trường hợp chưa xuất hiện ung thư, xét nghiệm Pap smear vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện các tổn thương tiền ác tính. Việc phát hiện sớm và theo dõi, can thiệp kịp thời sẽ giúp ngăn chặn quá trình tiến triển thành ung thư cổ tử cung trong tương lai.

Thực tế cho thấy, phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung đều có thể phòng ngừa nếu phụ nữ thực hiện xét nghiệm Pap smear định kỳ theo khuyến cáo y tế. Vì vậy, đây được xem là bước tầm soát không thể thiếu trong chăm sóc sức khỏe sinh sản lâu dài của phụ nữ.

3. Nên làm xét nghiệm Pap smear bao lâu một lần?

Hướng dẫn sàng lọc ung thư cổ tử cung từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ với xét nghiệm Pap smear:

• Bắt đầu sàng lọc bằng xét nghiệm Pap smear ở tuổi 25, bất kể đã từng quan hệ tình dục hay chưa.
• Từ 25 - 65 tuổi: Xét nghiệm Pap 3 năm/lần hoặc xét nghiệm kết hợp HPV và Pap smear 5 năm/lần.
• Trên 65 tuổi: Có thể ngừng làm xét nghiệm sàng lọc trong hai trường hợp: trong 10 năm gần nhất kết quả sàng lọc đều bình thường và không có tiền sử tổn thương tiền ung thư mức độ cao trong vòng 25 năm; hoặc người bệnh đã cắt bỏ tử cung và cổ tử cung hoàn toàn trong trường hợp không liên quan đến ung thư.

Bác sĩ có thể chỉ định tầm soát ung thư bằng xét nghiệm Pap smear với tần suất dày hơn với những người có yếu tố nguy cơ cao mắc bệnh như:

• Người từng có kết quả Pap smear bất thường hoặc đã từng mắc ung thư cổ tử cung
• Gia đình có người mắc ung thư cổ tử cung
• Đang nhiễm HIV hoặc bị suy giảm miễn dịch do cấy ghép nội tạng, hóa trị, hoặc sử dụng corticosteroid lâu dài

Nếu kết hợp với xét nghiệm HPV, bạn có thể thực hiện xét nghiệm mỗi 5 năm

4. Xét nghiệm Pap smear như thế nào?

Xét nghiệm Pap smear được thực hiện với quy trình khá đơn giản:

4.1. Chuẩn bị cho xét nghiệm Pap

Để đảm bảo kết quả xét nghiệm Pap smear chính xác, chị em cần lưu ý:

• Tránh đi xét nghiệm khi đang trong kỳ kinh nguyệt do việc chảy máu có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của xét nghiệm.
• Trong vòng 48 giờ trước khi xét nghiệm, nên tránh quan hệ tình dục, thụt rửa âm đạo hay sử dụng các sản phẩm như tampon, thuốc đặt, kem bôi âm đạo, chất bôi trơn vùng kín,... Đồng thời, tránh rửa âm đạo bằng nước, giấm hoặc bất kỳ dung dịch nào khác.
• Điều trị viêm cổ tử cung triệt để trước khi đi tầm soát ung thư cổ tử cung.

4.2. Quy trình xét nghiệm Pap smear

Xét nghiệm Pap smear thường chỉ mất vài phút với quy trình đơn giản:

• Bước 1: Người bệnh nằm ngửa trên bàn khám, đầu gối co và hai chân đặt lên giá đỡ.
• Bước 2: Bác sĩ nhẹ nhàng đưa mỏ vịt vào âm đạo để quan sát rõ cổ tử cung. Với người chưa quan hệ, đã mãn kinh hoặc sinh thường, kích thước mỏ vịt sẽ được điều chỉnh phù hợp để giảm khó chịu.
• Bước 3: : Bác sĩ dùng que chuyên dụng hoặc bàn chải mềm để quét nhẹ bề mặt cổ tử cung, thu thập tế bào tại vùng chuyển tiếp.
• Bước 4: Tế bào được phết lên lam kính hoặc cho vào lọ dung dịch cố định (tế bào học nhúng dịch), sau đó gửi đến phòng xét nghiệm để kiểm tra.

5. Cách đọc kết quả xét nghiệm Pap smear

Sau khi thực hiện xét nghiệm Pap smear, bác sĩ sẽ dựa trên loại tế bào phát hiện được để tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp:

• Tế bào vảy không điển hình không rõ ý nghĩa: Là dạng bất thường nhẹ và phổ biến nhất. Nguyên nhân có thể do HPV, khối u, viêm nhiễm hoặc thiếu hụt estrogen như xảy ra trong thời kỳ mãn kinh. Thường được chỉ định làm lại Pap smear hoặc xét nghiệm HPV. Nếu HPV dương tính, bác sĩ có thể yêu cầu soi cổ tử cung.
• Tổn thương biểu mô vảy nội mạc độ thấp: Thường liên quan đến tình trạng nhiễm HPV nhưng cũng có thể là dấu hiệu của tiền ung thư hoặc ung thư. Nếu xét nghiệm HPV của người bệnh dương tính vs virus, bác sĩ thường khuyến cáo người bệnh soi cổ tử cung. Ngược lại, người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm Pap hoặc HPV lại sau một năm để kiểm tra.
• Tế bào vảy không điển hình, không thể loại trừ tổn thương biểu mô vảy nội mạc độ cao: Mức độ nghi ngờ cao hơn, có khả năng là tổn thương tiền ung thư. Cần thực hiện soi cổ tử cung để đánh giá chi tiết.
• Tổn thương biểu mô vảy nội mạc độ cao: Là thay đổi nghiêm trọng, nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không điều trị. Bác sĩ có thể chỉ định soi cổ tử cung và sinh thiết để kiểm tra.
• Tế bào tuyến không điển hình (AGC): Gợi ý bất thường ở tế bào tuyến cổ tử cung hoặc nội mạc tử cung. Cần soi cổ tử cung và có thể sinh thiết để loại trừ ung thư.
• Ung thư biểu mô tuyến tại chỗ (AIS): Một tổn thương tiến triển được tìm thấy trong mô tuyến của cổ tử cung, được gọi là tổn thương tiền ung thư và có thể phát triển thành ung thư biểu mô tuyến cổ tử cung nếu không được điều trị. Khi phát hiện, bác sĩ sẽ chỉ định soi cổ tử cung, sinh thiết và các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá mức độ lan rộng.

Xét nghiệm PAP là một phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe phụ nữ

6. Xét nghiệm Pap smear có ảnh hưởng gì không?

Xét nghiệm Pap smear được đánh giá là thủ thuật an toàn, đơn giản và ít xâm lấn, hầu như không gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Phần lớn phụ nữ chỉ cảm thấy hơi khó chịu hoặc tức nhẹ trong quá trình lấy mẫu và cảm giác này sẽ nhanh chóng biến mất sau khi kết thúc xét nghiệm. Biến chứng của xét nghiệm Pap rất hiếm gặp, bao gồm chảy máu nhẹ và nhiễm trùng.

Mặc dù có giá trị cao trong tầm soát ung thư cổ tử cung, xét nghiệm Pap smear không chính xác tuyệt đối. Trong một số trường hợp, xét nghiệm có thể bỏ sót tế bào bất thường hoặc ung thư ở giai đoạn sớm, được gọi là kết quả âm tính giả. Nguyên nhân có thể đến từ kỹ thuật lấy mẫu, tình trạng viêm nhiễm hoặc đặc điểm tế bào khó phát hiện.

Chính vì vậy, bác sĩ thường khuyến cáo thực hiện xét nghiệm Pap smear định kỳ và kết hợp với xét nghiệm HPV khi cần thiết. Việc trao đổi trực tiếp với bác sĩ sẽ giúp bạn hiểu rõ lợi ích, giới hạn và lựa chọn phương pháp sàng lọc ung thư cổ tử cung phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe cá nhân.

7. Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm Pap smear (FAQ)

Giải đáp câu hỏi thường gặp về xét nghiệm Pap smear:

7.1. Xét nghiệm Pap có đau không?

Xét nghiệm Pap smear không gây đau, tuy nhiên một số người có thể cảm thấy hơi khó chịu hoặc áp lực nhẹ khi bác sĩ đặt mỏ vịt vào âm đạo. Cảm giác này thường rõ hơn nếu người bệnh bị căng thẳng. Sau xét nghiệm, có thể xuất hiện ra máu nhẹ nhưng hiện tượng này không kéo dài lâu. Nếu có chảy máu, người bệnh nên tránh quan hệ tình dục trong khoảng 24 giờ.

7.2. Xét nghiệm Pap và HPV khác nhau như thế nào?

Xét nghiệm Pap và HPV được thực hiện với cùng một phương pháp nhưng khác nhau ở mục tiêu của xét nghiệm:

• Pap smear tìm tế bào cổ tử cung bất thường (tiền ung thư)
• Xét nghiệm HPV tìm sự hiện diện của virus HPV (nguyên nhân gây ung thư).

Hai xét nghiệm này bổ trợ nhau, không thay thế nhau, giúp nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư cổ tử cung.

7.3. Xét nghiệm Pap smear bao lâu có kết quả?

Thời gian trả kết quả phụ thuộc vào phương pháp xét nghiệm và quy trình của cơ sở y tế:

• Pap smear truyền thống: Khoảng 1 ngày
• ThinPrep: 3 - 7 ngày.
• Kết hợp Pap smear và HPV: Thường từ 3 - 7 ngày

7.4. Xét nghiệm Pap smear bao nhiêu tiền?

Chi phí xét nghiệm Pap smear hiện nay dao động khoảng 180.000 - 700.000 VNĐ, tùy thuộc vào cơ sở y tế, phương pháp xét nghiệm và các dịch vụ đi kèm. Nếu thực hiện kết hợp xét nghiệm HPV, mức giá thường cao hơn và thường được gộp trong các gói tầm soát ung thư cổ tử cung. Để tránh phát sinh chi phí, chị em nên hỏi rõ bảng giá, phương pháp xét nghiệm và thời gian trả kết quả trước khi thực hiện.

7.5. Xét nghiệm Pap có kiểm tra bệnh lây qua đường tình dục (STD) không?

Xét nghiệm Pap smear không phải là xét nghiệm phát hiện bệnh lây truyền qua đường tình dục. Mục tiêu chính của xét nghiệm này là đánh giá các thay đổi bất thường của tế bào cổ tử cung liên quan đến ung thư. Nếu bạn muốn tầm soát các bệnh STD khác, bác sĩ sẽ chỉ định thêm xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc dịch tiết phù hợp.

7.6. Xét nghiệm Pap smear ở đâu?

Trung tâm Y khoa NeoMedic là địa chỉ tầm soát ung thư chất lượng cao tại Hà Nội được nhiều người lựa chọn khi tầm soát ung thư cổ tử cung và khám sức khỏe phụ khoa định kỳ. Trung tâm cung cấp gói khám tầm soát ung thư cổ tử cung toàn diện bao gồm các xét nghiệm chính như HPV, Pap smear, soi cổ tử cung,... Bên cạnh đó, sự quy tụ của đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực ung bướu, hệ thống xét nghiệm đạt chuẩn và quy trình thăm khám riêng tư, chuyên nghiệp giúp trung tâm đem đến chất lượng khám chữa bệnh vượt trội. Liên hệ ngay hotline 0968 636 630 để được tư vấn chi tiết!

Nguồn:

1. Peter J. Chen, Medlineplus, 2025. Pap test. https://medlineplus.gov/ency/article/003911.htm.

2. National cancer institute, 2024. HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Cervical Cancer Screening Test. https://www.cancer.gov/types/cervical/screening/abnormal-hpv-pap-test-results#_9.

3. Nicole W Karjane, 2024. Cervical Cytology (Pap Smear). https://emedicine.medscape.com/article/1947979-overview#showall.