AFP-L3 là gì? Vai trò của AFP-L3 trong tầm soát ung thư gan
Bên cạnh xét nghiệm dấu ấn khối u AFP thường thấy trong tầm soát ung thư, chỉ số AFP-L3 là một trong những công cụ chuyên sâu giúp phát hiện sớm ung thư biểu mô tế bào gan.
AFP-L3 phản ánh mức độ ác tính của tế bào gan và hỗ trợ nhận diện khối u ngay cả khi xét nghiệm AFP tổng thể chưa tăng rõ ràng. Tìm hiểu ngay chỉ số AFP-L3 là gì trong bài viết sau!
1. AFP-L3 là gì?
AFP-L3 là một đồng phân đặc hiệu của Alpha-fetoprotein (AFP), được tạo ra chủ yếu bởi các tế bào ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Chỉ số AFP tổng thể có thể tăng trong nhiều tình trạng như viêm gan, xơ gan, ung thư hay trong thai kỳ. Tuy nhiên, chỉ số AFP-L3 chỉ tăng rõ rệt khi có sự hiện diện của tế bào gan ác tính. Nhờ vậy, AFP-L3 được xem là marker đặc hiệu cho ung thư gan, phản ánh mức độ ác tính và giúp nhận diện sớm ung thư biểu mô tế bào gan.
Chỉ số AFP-L3 được xem là marker đặc hiệu cho ung thư gan
2. Giá trị chẩn đoán của AFP-L3% đối với ung thư biểu mô tế bào gan
AFP-L3% là dấu ấn sinh học có giá trị cao trong phát hiện và đánh giá ung thư biểu mô tế bào gan cũng như phân biệt ung thư với các bệnh gan lành tính khác. Tỷ lệ AFP-L3/AFP có thể được sử dụng để chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan giai đoạn đầu. Các nghiên cứu ghi nhận chỉ số này đạt độ nhạy từ 75% đến 96,9% và độ đặc hiệu 90%-92%, vượt trội hơn nhiều so với chỉ số AFP tổng thể trong nhận diện u gan ác tính.
Nhờ đó, AFP-L3% có thể phát hiện ung thư ngay cả khi siêu âm chưa thể phát hiện rõ khối u hoặc khi chỉ số AFP tổng thể chưa có sự thay đổi rõ ràng, đặc biệt hữu ích ở nhóm bệnh nhân có AFP thấp. Bên cạnh đó, AFP-L3% được sử dụng tầm soát định kỳ mỗi 3 - 6 tháng cho nhóm nguy cơ cao như bệnh nhân xơ gan, viêm gan B/C mạn tính hoặc người có tiền sử ung thư biểu mô tế bào gan. Cụ thể, AFP-L3% chứng minh hiệu quả rõ rệt ở bệnh nhân xơ gan do viêm gan C do chỉ số AFP trong trường hợp này thường ở mức thấp (20 - 200 ng/ml).
Chỉ số AFP-L3 vượt trội hơn nhiều so với chỉ số AFP tổng thể trong nhận diện u gan ác tính
3. Ý nghĩa của chỉ số AFP-L3%
AFP-L3% không chỉ thể hiện nguy cơ mắc ung thư mà còn liên quan đến mức độ tiến triển của khối u. AFP-L3 có thể được phát hiện trong huyết thanh của khoảng 35% bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan nhỏ (<2 cm).
Tỷ lệ AFP-L3% càng cao thường đi kèm kích thước u lớn hơn và tốc độ phát triển nhanh hơn, phản ánh tính ác tính của tế bào ung thư gan, dẫn đến tiên lượng xấu hơn, nguy cơ tái phát cao và đáp ứng kém với điều trị. Cụ thể, người bệnh mắc bệnh gan mạn tính có AFP-L3% >10% được ghi nhận nguy cơ mắc ung thư gan cao gấp 7 lần chỉ trong vòng 21 tháng. Vì vậy, chỉ số này đóng vai trò quan trọng trong quyết định theo dõi, đánh giá và quản lý nguy cơ ung thư gan ở nhóm bệnh nhân nguy cơ cao.
Tuy nhiên, chỉ số AFP-L3 chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và cần được đánh giá kết hợp với các xét nghiệm khác bởi bác sĩ chuyên khoa.
AFP-L3% liên quan đến mức độ tiến triển của khối u
4. Khi nào xét nghiệm AFP-L3 được chỉ định?
Xét nghiệm AFP-L3 được khuyến nghị trong các tình huống có nguy cơ cao xuất hiện ung thư biểu mô tế bào gan:
- Sàng lọc ung thư ở người mắc bệnh/có tiền sử mắc bệnh gan mạn tính như xơ gan, viêm gan B hoặc viêm gan C.
- Chẩn đoán ung thư gan giai đoạn đầu.
- Xét nghiệm chỉ số AFP thấp, không đủ dữ liệu để kết luận chẩn đoán.
- Theo dõi sau điều trị đối với người bệnh ung thư gan: đánh giá đáp ứng điều trị và theo dõi khả năng tái phát.
5. Quy trình xét nghiệm AFP-L3
Xét nghiệm định lượng AFP-L3 được thực hiện tương tự như xét nghiệm máu thông thường:
- Bước 1: Lấy máu tĩnh mạch.
- Bước 2: Định lượng AFP-L3 dựa trên nguyên lý tách đồng phân AFP-L3 bằng kỹ thuật lectin.
- Bước 3: Trả kết quả và tư vấn.
Thời gian trả kết quả thường trong vòng 24-48 giờ, tùy thuộc vào từng cơ sở xét nghiệm.
Xét nghiệm định lượng AFP-L3 được thực hiện tương tự như xét nghiệm máu thông thường
Tóm lại, AFP-L3 là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ trong chẩn đoán và theo dõi ung thư gan. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ung thư gan, hãy chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tại Hà Nội, Trung tâm Y khoa NeoMedic là cơ sở y tế chất lượng được rất người bệnh lựa chọn nhờ quy trình tầm soát ung thư chuẩn y khoa dưới sự tư vấn của đội ngũ chuyên gia Ung bướu đầu ngành. Không chỉ vậy, trung tâm còn có hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh chất lượng cao, mang đến kết quả chính xác, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và tư vấn cho người bệnh hiệu quả. Liên hệ ngay hotline 0968 636 630 để được NeoMedic hỗ trợ chi tiết!
Nguồn: Oluwaseun O. Adigun; Siva Naga S. Yarrarapu; Muhammad Zubair; Shailesh Khetarpal, 2024. Alpha-Fetoprotein Analysis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430750/.
