HPV dương tính là gì? Có nguy hiểm không, xử lý thế nào?

HPV dương tính là kết quả xét nghiệm cho thấy đã phát hiện virus HPV thuộc nhóm mà xét nghiệm kiểm tra. Trong sàng lọc ung thư cổ tử cung, kết quả này thường có nghĩa là phát hiện HPV nguy cơ cao. Tuy nhiên, HPV dương tính không đồng nghĩa với ung thư cổ tử cung. Vậy được chẩn đoán HPV dương tính có nguy hiểm không và cần xử lý thế nào? Cùng theo dõi trong bài viết được tham vấn bởi TS. BS Nguyễn Trí Chinh, chuyên khoa Phụ sản và Ung bướu tại Trung tâm Y khoa NeoMedic.

• HPV dương tính không phải chẩn đoán ung thư. Đây là kết quả phát hiện virus, chưa xác định người bệnh có tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư.
• Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào type HPV và tình trạng nhiễm. HPV 16, HPV 18 và nhiễm HPV nguy cơ cao dai dẳng cần được chú ý.
• Hướng xử trí khác nhau ở từng người. Tùy kết quả và tiền sử, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, xét nghiệm thêm hoặc soi cổ tử cung.

1. Ý nghĩa của kết quả HPV dương tính

HPV (Human papillomavirus) là một nhóm virus phổ biến, chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc da và niêm mạc trong hoạt động tình dục. Có nhiều type HPV khác nhau. Một số thuộc nhóm nguy cơ thấp, thường gây mụn cóc sinh dục. Những type nguy cơ cao có thể gây biến đổi tế bào, làm tăng nguy cơ hình thành tổn thương tiền ung thư và một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư cổ tử cung.

Kết quả HPV dương tính (HPV positive) nghĩa là xét nghiệm phát hiện HPV thuộc phạm vi các type hoặc nhóm type mà phương pháp đó kiểm tra.

Trong sàng lọc cổ tử cung, xét nghiệm HPV thường tìm những type HPV nguy cơ cao. Một số xét nghiệm xác định riêng HPV 16, HPV 18 hoặc các genotype khác; một số xét nghiệm chỉ báo cáo kết quả chung.

HPV dương tính và Pap test bất thường không phải là cùng một kết quả.

Một người có thể HPV dương tính nhưng tế bào cổ tử cung vẫn bình thường trên xét nghiệm Pap. Điều này xảy ra vì nhiễm HPV không nhất thiết đã gây ra thay đổi tế bào có thể nhận biết.

Ngược lại, Pap test bất thường cũng không tự động đồng nghĩa với ung thư cổ tử cung.

HPV là nhóm virus phổ biến

2. HPV dương tính có nguy hiểm không?

HPV dương tính không có nghĩa người bệnh đã mắc ung thư. Tuy nhiên, kết quả HPV nguy cơ cao dương tính cần được theo dõi phù hợp, bởi nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài có thể gây tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn trường hợp nhiễm HPV được hệ miễn dịch kiểm soát trong khoảng một đến hai năm.

Một số trường hợp nhiễm HPV nguy cơ cao có thể tồn tại dai dẳng, gây biến đổi tế bào và làm tăng nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu tổn thương không được phát hiện, xử trí phù hợp.

HPV dương tính không kết luận ung thư

Không. Xét nghiệm HPV dương tính chỉ cho biết đã phát hiện virus, không xác nhận sự hiện diện của tế bào ung thư.

Quá trình có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung thường bao gồm:

• Một người nhiễm HPV nguy cơ cao.
• Phần lớn các trường hợp được hệ miễn dịch kiểm soát và virus không còn được phát hiện.
• Một số trường hợp nhiễm HPV nguy cơ cao trở nên dai dẳng.
• Nhiễm dai dẳng có thể gây biến đổi tế bào, hình thành tổn thương tiền ung thư.
• Một số tổn thương tiền ung thư không được phát hiện và xử trí phù hợp có thể tiến triển thành ung thư.

Đây là diễn tiến có thể xảy ra, không phải quá trình tất yếu ở mọi người HPV dương tính.

Ung thư cổ tử cung thường phát triển qua nhiều năm. Vì vậy, sàng lọc định kỳ giúp phát hiện và xử trí những biến đổi bất thường trước khi chúng tiến triển thành ung thư xâm lấn.

HPV dương tính không chắc chắn chẩn đoán ung thư cổ tử cung

Nguy cơ tổn thương cổ tử cung

Nguy cơ ở người HPV dương tính phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Type HPV: HPV 16 và HPV 18 có liên quan đặc biệt đến ung thư cổ tử cung.
• Tình trạng nhiễm dai dẳng: Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài đáng quan tâm hơn nhiễm thoáng qua.
• Kết quả tế bào học: Một số bất thường trên Pap test phản ánh nguy cơ tổn thương mức độ cao.
• Tiền sử sàng lọc: Kết quả HPV, Pap test, soi cổ tử cung và sinh thiết trước đây ảnh hưởng đến hướng xử trí.
• Tình trạng miễn dịch: Người suy giảm miễn dịch có thể gặp nguy cơ nhiễm HPV kéo dài cao hơn.
• Hút thuốc lá: Có liên quan đến tăng nguy cơ tiến triển tổn thương cổ tử cung do HPV.

Vì vậy, không thể đánh giá đầy đủ mức độ nguy hiểm chỉ bằng một kết quả HPV dương tính đơn lẻ.

3. HPV 16, HPV 18 và các type HPV khác dương tính

Không phải mọi type HPV đều có nguy cơ gây ung thư giống nhau. Trong sàng lọc ung thư cổ tử cung, thông tin genotype HPV giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và xác định các bước theo dõi phù hợp.

HPV 16 hoặc HPV 18 dương tính

HPV 16 và HPV 18 là hai genotype nguy cơ cao liên quan đến phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung.

HPV 16 có liên quan mạnh đến tổn thương tiền ung thư mức độ cao và ung thư biểu mô tế bào lát cổ tử cung.

HPV 18 đặc biệt quan trọng vì có liên quan đến một số trường hợp ung thư tuyến cổ tử cung.

Theo hướng dẫn quản lý kết quả sàng lọc bất thường của ASCCP tại Hoa Kỳ, kết quả HPV 16 hoặc HPV 18 dương tính thường là căn cứ để chỉ định soi cổ tử cung, ngay cả khi tế bào học bình thường.

Tuy nhiên, quyết định xử trí cần xem xét tình trạng cụ thể của người bệnh và hướng dẫn chuyên môn áp dụng tại cơ sở khám chữa bệnh.

HPV 16 hoặc HPV 18 dương tính không có nghĩa người bệnh chắc chắn đã mắc hoặc sẽ mắc ung thư.

HPV type 16 và 18 có nguy cơ cao dẫn đến ung thư cổ tử cung

Các type HPV nguy cơ cao khác

Ngoài HPV 16 và HPV 18, các genotype như HPV 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 và 68 cũng thuộc nhóm HPV nguy cơ cao thường được phát hiện trong xét nghiệm sàng lọc.

Nguy cơ giữa những genotype này không hoàn toàn giống nhau. Một số phương pháp xét nghiệm có thể cung cấp thông tin phân type chi tiết để hỗ trợ phân tầng nguy cơ.

4. HPV dương tính phải làm sao?

Khi nhận kết quả HPV dương tính, điều quan trọng nhất là hiểu đầy đủ phiếu xét nghiệm và được hướng dẫn theo dõi phù hợp.

Không phải mọi trường hợp dương tính đều cần dùng thuốc hoặc thực hiện thủ thuật ngay. Tuy nhiên, cũng không nên bỏ qua việc đánh giá chuyên môn vì nhiều tổn thương cổ tử cung giai đoạn đầu không gây triệu chứng rõ ràng.

Kiểm tra kết quả xét nghiệm HPV và Pap test

Người bệnh nên kiểm tra các thông tin trên phiếu xét nghiệm:

• Tên xét nghiệm: HPV DNA, HPV mRNA hoặc phương pháp khác.
• Type HPV được phát hiện: HPV 16, HPV 18 hay nhóm HPV nguy cơ cao khác.
• Kết quả tế bào học Pap test, nếu có.
• Tiền sử xét nghiệm HPV và Pap test trước đây.
• Tiền sử soi cổ tử cung, sinh thiết hoặc điều trị tổn thương cổ tử cung.

Nếu chưa hiểu kết quả, nên mang phiếu xét nghiệm đầy đủ đến bác sĩ để được giải thích.

Kiểm tra kết quả xét nghiệm HPV và Pap test

Thăm khám và xác định hướng theo dõi

Tùy vào loại xét nghiệm, genotype HPV, kết quả tế bào học và tiền sử, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi bằng xét nghiệm lặp lại hoặc đánh giá bổ sung bằng soi cổ tử cung, sinh thiết khi cần thiết.

• Lưu lại phiếu xét nghiệm đầy đủ.
• Xác định type hoặc nhóm HPV được phát hiện.
• Kiểm tra kết quả Pap test nếu có.
• Chuẩn bị những kết quả sàng lọc trước đây.
• Thông báo nếu đang mang thai, suy giảm miễn dịch hoặc từng điều trị cổ tử cung.
• Hỏi bác sĩ có cần xét nghiệm bổ sung hoặc soi cổ tử cung không.
• Ghi rõ lịch tái khám và phương pháp kiểm tra được chỉ định.
• Không tự dùng sản phẩm quảng cáo loại bỏ HPV.

Người bệnh cần tập trung vào phát hiện và xử trí những thay đổi ở cổ tử cung khi có chỉ định, thay vì tự tìm cách làm kết quả xét nghiệm chuyển âm tính.

5. Các trường hợp HPV dương tính cần soi cổ tử cung

Không phải mọi trường hợp HPV dương tính đều cần soi cổ tử cung ngay.

Hướng xử trí phụ thuộc vào genotype HPV, kết quả tế bào học, tiền sử sàng lọc và những yếu tố nguy cơ khác.

HPV dương tính nhưng Pap bình thường

Đây là tình huống có thể gặp khi HPV được phát hiện nhưng xét nghiệm tế bào học chưa ghi nhận bất thường.

Kết quả Pap bình thường không phủ nhận sự hiện diện của HPV.

Theo hướng dẫn ASCCP, người có HPV 16 hoặc HPV 18 dương tính thường cần soi cổ tử cung ngay cả khi Pap test bình thường.

Đối với một số trường hợp HPV nguy cơ cao khác và Pap bình thường, bác sĩ có thể đề nghị theo dõi bằng xét nghiệm lại sau khoảng thời gian nhất định nếu nguy cơ phù hợp.

Tuy nhiên, không thể dùng kết quả Pap bình thường để tự kết luận rằng không cần theo dõi.

HPV dương tính kèm Pap bất thường

Kết quả Pap test có thể ghi nhận những mức độ bất thường tế bào khác nhau.

Những thuật ngữ này mô tả kết quả tế bào học, không tự động đồng nghĩa với chẩn đoán mô bệnh học CIN 1, CIN 2 hoặc CIN 3.

Những kết quả nghi ngờ tổn thương mức độ cao hoặc bất thường tế bào tuyến cần được đánh giá chuyên khoa kịp thời.

Trường hợp cần sinh thiết cổ tử cung

Soi cổ tử cung giúp bác sĩ quan sát cổ tử cung dưới độ phóng đại để phát hiện các vùng nghi ngờ bất thường.

Nếu cần, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để sinh thiết. Kết quả mô bệnh học giúp xác định bản chất và mức độ tổn thương.

Tái xét nghiệm HPV

Một số trường hợp có nguy cơ phù hợp có thể được chỉ định xét nghiệm HPV hoặc phối hợp HPV/Pap sau khoảng 12 tháng.

Tuy nhiên, không phải mọi người HPV dương tính đều được khuyến nghị chờ 12 tháng.

Người có HPV 16/18, tế bào học bất thường mức độ cao, tiền sử tổn thương tiền ung thư hoặc suy giảm miễn dịch có thể cần đánh giá sớm hơn hoặc theo quy trình khác.

Nếu có ra máu âm đạo bất thường, đặc biệt sau quan hệ hoặc sau mãn kinh, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ chờ lịch sàng lọc định kỳ.

Tái xét nghiệm HPV

6. Điều trị HPV dương tính

Không phải tất cả trường hợp HPV dương tính đều cần điều trị.

Theo CDC, hiện không có liệu pháp kháng virus đặc hiệu được khuyến nghị nhằm loại bỏ trực tiếp tình trạng nhiễm HPV dưới lâm sàng.

Điều trị chủ yếu hướng đến những tổn thương hoặc bệnh lý do HPV gây ra.

Hiện không có thuốc uống, thuốc đặt hoặc thực phẩm chức năng nào được khuyến nghị là có thể loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể.

Duy trì dinh dưỡng cân bằng, vận động hợp lý, ngủ đủ và không hút thuốc có lợi cho sức khỏe tổng thể nhưng không thay thế việc sàng lọc và theo dõi y khoa.

Điều trị tổn thương do HPV

Một số tổn thương liên quan HPV có thể được theo dõi, trong khi các tổn thương tiền ung thư mức độ cao thường cần đánh giá để xác định phương pháp điều trị phù hợp.

• HPV dương tính, chưa có tổn thương cần điều trị, theo dõi, đánh giá bổ sung
• Biến đổi tế bào mức độ thấp cần theo dõi, kiểm tra thêm tùy nguy cơ
• Tổn thương tiền ung thư mức độ cao được xác định bằng mô bệnh học hoặc điều trị chuyên khoa
• Sùi mào gà cần điều trị tổn thương khi có chỉ định
• Ung thư cổ tử cung được chỉ định điều trị theo phác đồ chuyên khoa ung thư

Một số tổn thương tiền ung thư mức độ cao có thể cần điều trị bằng phương pháp LEEP hoặc khoét chóp cổ tử cung.

Những thủ thuật này không được chỉ định chỉ vì một kết quả HPV dương tính đơn thuần.

Điều trị tổn thương bằng LEEP và khoét chóp

7. HPV dương tính có lây không?

HPV là virus có thể lây truyền qua tiếp xúc da và niêm mạc trong hoạt động tình dục, ngay cả khi người nhiễm không có triệu chứng.

HPV có thể lây qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn, đường miệng hoặc tiếp xúc trực tiếp giữa các vùng sinh dục, kể cả không có sự xâm nhập.

HPV dương tính và quan hệ tình dục

Người HPV dương tính không nhất thiết phải kiêng quan hệ tình dục hoàn toàn trong mọi trường hợp.

Tuy nhiên, virus có thể lây qua tiếp xúc tình dục. Sử dụng bao cao su đúng cách và đều đặn giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ hoàn toàn, vì HPV có thể hiện diện tại những vùng da không được che phủ.

Nếu đang có tổn thương cần điều trị hoặc vừa trải qua sinh thiết, LEEP hay thủ thuật khác ở cổ tử cung, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về thời điểm quan hệ trở lại.

Xét nghiệm HPV cho bạn tình

CDC không khuyến nghị xét nghiệm HPV thường quy cho bạn tình nam chỉ vì người còn lại có kết quả HPV dương tính.

Người có cổ tử cung nên thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung theo khuyến nghị phù hợp với độ tuổi, tiền sử và nguy cơ.

HPV dương tính không phải bằng chứng cho thấy bạn tình không chung thủy.

Virus có thể tồn tại hoặc được phát hiện trở lại sau nhiều năm. Xét nghiệm HPV không thể xác định chắc chắn ai truyền virus cho ai hoặc thời điểm lây nhiễm.

8. Khả năng mang thai và tiêm vắc xin HPV

Nhiễm HPV có thể khiến người bệnh lo lắng về khả năng sinh sản hoặc việc tiêm phòng.

Tuy nhiên, bản thân HPV dương tính thường không làm mất khả năng mang thai và cũng không có nghĩa người bệnh không thể được xem xét tiêm vắc xin HPV.

Khả năng mang thai

Phần lớn người nhiễm HPV vẫn có thể mang thai và sinh con. Tuy nhiên, một số tổn thương tiền ung thư, ung thư cổ tử cung hoặc thủ thuật điều trị cổ tử cung có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc một số nguy cơ trong thai kỳ.

Nếu có kế hoạch mang thai, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về kết quả HPV, Pap test và việc có cần hoàn thành đánh giá cổ tử cung trước khi mang thai hay không.

Nếu đang mang thai, các bất thường cổ tử cung vẫn cần được đánh giá và theo dõi phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ.

HPV dương tính đơn thuần không phải là chỉ định sinh mổ thường quy.

Xét nghiệm HPV dương khi mang thai

HPV dương tính có tiêm vắc xin được không?

Người HPV dương tính vẫn có thể được xem xét tiêm vắc xin HPV nếu đáp ứng những chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Vắc xin HPV giúp phòng ngừa nhiễm mới bởi các type HPV được vắc xin bao phủ nhưng không điều trị nhiễm HPV hiện tại hoặc những tổn thương đã hình thành.

Quyết định tiêm cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn áp dụng tại Việt Nam.

Vắc xin HPV không được khuyến nghị tiêm trong thai kỳ. Người đang mang thai nên trao đổi với nhân viên y tế về việc hoãn tiêm đến sau khi sinh.

Người đã tiêm vắc xin vẫn cần thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung theo khuyến nghị.

9. Câu hỏi thường gặp về HPV dương tính

HPV dương tính có triệu chứng gì?

Phần lớn trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh thường phát hiện thông qua xét nghiệm sàng lọc. Những tổn thương tiền ung thư cổ tử cung cũng có thể không gây biểu hiện trong giai đoạn đầu.

HPV dương tính có phải mới nhiễm không?

Không nhất thiết. HPV có thể được phát hiện sau nhiều năm do nhiễm trước đó tồn tại hoặc tái hoạt động. Xét nghiệm dương tính không đủ để xác định thời điểm nhiễm virus.

HPV dương tính có cần kiêng ăn không?

Hiện không có chế độ ăn kiêng đặc hiệu được chứng minh giúp loại bỏ HPV. Người bệnh nên ăn uống cân bằng, không hút thuốc, chăm sóc sức khỏe tổng thể và tuân thủ lịch theo dõi thay vì tự dùng những sản phẩm quảng cáo điều trị HPV.

HPV dương tính không cần kiêng ăn

HPV dương tính không đồng nghĩa với ung thư cổ tử cung, nhưng là kết quả cần được hiểu đúng và theo dõi phù hợp. Phần lớn trường hợp nhiễm HPV có thể được hệ miễn dịch kiểm soát theo thời gian. Tuy nhiên, nhiễm HPV nguy cơ cao dai dẳng có thể dẫn đến tổn thương tiền ung thư nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp. Để biết thêm thông tin chi tiết, hãy liên hệ tới Trung tâm Y khoa NeoMedic để được tư vấn chi tiết.

Tài liệu tham khảo:

1. World Health Organization (WHO). Cervical cancer - Fact sheet, 03/07/2026.
2. WHO. Human papillomavirus and cancer.
3. National Cancer Institute (NCI). HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Test.
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HPV Infection - STI Treatment Guidelines.
5. CDC. HPV and Cervical Cancer Screening.
6. ASCCP. Applying Results of Extended Genotyping to Management of Positive HPV Test Results - Enduring Guidelines, 2025.