Nguyên nhân gây đau họng: Do cảm lạnh, viêm amidan hay viêm họng do liên cầu khuẩn?

Bạn đang bị đau họng và không chắc nguyên nhân là do cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn hay viêm amidan? Hãy cùng tìm hiểu sự khác biệt giữa chúng trong bài viết sau!

Sự khác biệt giữa cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn và viêm amidan là gì?

Đau họng thường là triệu chứng khởi phát của cảm lạnh. Tuy nhiên, cơn đau do cảm lạnh thường dịu đi hoặc biến mất sau một đến hai ngày. Các triệu chứng khác của cảm lạnh, như sổ mũi và nghẹt mũi có thể xuất hiện sau khi bắt đầu đau họng.

Viêm họng liên cầu khuẩn - một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Streptococcus gây ra, cũng là một nguyên nhân gây đau họng và viêm amidan phổ biến. Đau họng do viêm họng liên cầu khuẩn thường nghiêm trọng hơn và kéo dài hơn so với đau họng do cảm lạnh.

Đôi khi, đau họng xuất phát từ bệnh viêm amidan - tình trạng amidan (những khối mô nằm ở phía sau cổ họng) bị viêm hoặc nhiễm trùng. Viêm amidan có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Amidan có chức năng giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng nhưng bản thân chúng cũng có thể bị viêm nhiễm. Khi đó, amidan sẽ sưng lên, dẫn đến viêm amidan và gây ra đau họng dữ dội.

Sự khác biệt giữa cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn và viêm amidan

Cơ chế gây đau họng của cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn và viêm amidan

Nếu bạn bị đau họng, đó có thể là triệu chứng của viêm họng liên cầu khuẩn, cảm lạnh hoặc viêm amidan. Đau họng xảy ra do tình trạng sưng viêm ở phía sau cổ họng.

Viêm họng liên cầu khuẩn có thể khiến cổ họng và amidan trở nên đỏ, đau rát, sưng tấy và xuất hiện các mảng trắng hoặc mủ, gây ra cảm giác đau rát khó chịu.

Trong khi đó, cảm lạnh thường do virus gây viêm mũi họng gây ra. Có hơn 200 loại virus có thể gây cảm lạnh, tuy nhiên phổ biến nhất là rhinovirus. Khi virus tấn công và gây viêm niêm mạc cổ họng, vùng này sẽ sưng lên và trở nên nhạy cảm hơn, dẫn đến đau họng. Đây là lý do tại sao khoảng một ½ trường hợp mắc cảm lạnh gặp triệu chứng đau họng đầu tiên.

Viêm amidan xảy ra khi bản thân amidan bị sưng viêm, gây ra đau họng.

Các nguyên nhân khác gây đau họng bao gồm:

• Hút thuốc lá
• Có chất gây kích ứng trong không khí
• Dị ứng
• Không khí khô
• Thở bằng miệng
• Căng dây thanh quản do la hét

Cơ chế gây đau họng của cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn và viêm amidan

Triệu chứng của cảm lạnh, viêm amidan và viêm họng liên cầu khuẩn

Cảm lạnh, viêm amidan và viêm họng liên cầu khuẩn dễ bị nhầm lẫn với nhau do có nhiều triệu chứng tương đồng, đặc biệt là đau họng. Tuy nhiên, mỗi bệnh thường đi kèm với các triệu chứng đặc trưng khác nhau giúp phân biệt từng bệnh cụ thể như sau.

Triệu chứng cảm lạnh:

• Hắt hơi
• Chảy nước mũi
• Nghẹt mũi
• Đau đầu nhẹ
• Sốt nhẹ hoặc không sốt
• Đau nhức cơ bắp nhẹ
• Cảm giác mệt mỏi
• Ho

Triệu chứng viêm amidan:

• Amidan sưng to và đỏ
• Khó nuốt, đau khi nuốt
• Mệt mỏi
• Sưng và đau các hạch bạch huyết ở cổ
• Sốt
• Đau đầu
• Chán ăn
• Hôi miệng

Triệu chứng viêm họng liên cầu khuẩn:

• Sốt cao (thường trên 38°C)
• Amidan đỏ và sưng, có thể có các đốm trắng hoặc vệt mủ
• Sưng đau các hạch bạch huyết ở cổ
• Đau dữ dội khi nuốt
• Xuất hiện các đốm nhỏ màu đỏ trên vòm miệng
• Đau đầu
• Buồn nôn và nôn mửa
• Phát ban (trong trường hợp sốt ban đỏ do liên cầu khuẩn)
• Đau bụng

Phân biệt triệu chứng viêm họng liên cầu khuẩn và cảm lạnh:

Các triệu chứng của viêm họng liên cầu khuẩn thường nghiêm trọng hơn nhiều so với đau họng do cảm lạnh và có thể bao gồm:

• Đau họng khởi phát đột ngột và dữ dội
• Chán ăn
• Nuốt rất đau
• Amidan đỏ có các đốm trắng hoặc mủ
• Sốt cao

Phân biệt triệu chứng viêm amidan và cảm lạnh:

Ngoài đau họng, cảm lạnh thường gây ra các triệu chứng ở mũi như chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi, điều mà ít thấy ở viêm amidan.

Trong viêm amidan, amidan thường sưng to rõ rệt và có thể xuất hiện các đốm trắng hoặc vàng. Các triệu chứng khác của viêm amidan bao gồm:

• Hôi miệng
• Sốt
• Thay đổi giọng nói do sưng tấy
• Nuốt đau
• Sưng hạch bạch huyết ở cổ

Triệu chứng của cảm lạnh, viêm amidan và viêm họng liên cầu khuẩn

Chẩn đoán như thế nào khi bị đau họng?

Ngoài việc thăm khám lưỡi và cổ họng, bác sĩ có thể hỏi thêm về các triệu chứng khác mà bạn đang gặp phải, đồng thời tiến hành một số xét nghiệm để xác định chính xác nguyên nhân gây đau họng.

Xét nghiệm liên cầu khuẩn

Xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh là một phương pháp kiểm tra nhanh chóng sự hiện diện của vi khuẩn liên cầu khuẩn trong cổ họng. Thủ thuật này thực hiện trong vòng vài phút và không gây đau.

Một que tăm bông vô trùng sẽ được sử dụng để nhẹ nhàng lau phía sau cổ họng và amidan của bạn. Sau đó cho mẫu bệnh phẩm thu được trên tăm bông vào kit test và đợi trong vài phút. Nếu kết quả xét nghiệm nhanh là dương tính, bạn có khả năng cao mắc viêm họng liên cầu khuẩn. Tuy nhiên, kết quả âm tính không loại trừ hoàn toàn khả năng nhiễm liên cầu khuẩn.

Trong trường hợp có nguy cơ cao mắc viêm họng liên cầu khuẩn mặc dù xét nghiệm nhanh âm tính, bác sĩ có thể chỉ định lấy thêm một mẫu bệnh phẩm khác để mang đến phòng thí nghiệm và nuôi cấy vị khuẩn. Quá trình nuôi cấy họng thường mất vài ngày để có kết quả chính xác.

Xét nghiệm liên cầu khuẩn

Chẩn đoán cảm lạnh

Thông thường, bác sĩ sẽ hỏi các triệu chứng cụ thể bạn đang gặp phải. Để loại trừ các nguyên nhân khác gây ra các triệu chứng tương tự, bác sĩ có thể lấy dịch tiết từ mũi hoặc họng của bạn để xét nghiệm. Trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể chỉ định chụp X-quang ngực để loại trừ khả năng do bệnh lý ở phổi gây ra.

Chẩn đoán viêm amidan

Bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng hiện tại và tiền sử bệnh của bạn. Sau đó, họ sẽ tiến hành thăm khám kỹ lưỡng cổ họng và vùng cổ của bạn để tìm kiếm các dấu hiệu đặc trưng của viêm amidan như amidan sưng to và đỏ, có thể kèm theo các đốm trắng hoặc mủ, và sưng các hạch bạch huyết ở cổ. Để loại trừ viêm họng liên cầu khuẩn như một nguyên nhân gây viêm amidan, bác sĩ có thể thực hiện xét nghiệm liên cầu khuẩn. Trong trường hợp xét nghiệm liên cầu khuẩn âm tính nhưng vẫn nghi ngờ nhiễm trùng khác, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu.

Chẩn đoán viêm amidan

Điều trị đau họng do liên cầu khuẩn, viêm amidan và cảm lạnh

Điều trị đau họng do cảm lạnh

Không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho đau họng do virus cảm lạnh. Tuy nhiên, bạn có thể áp dụng một số biện pháp sau đây để cải thiện tình trạng đau họng:

• Uống đồ uống nóng như trà, súp hoặc nước ấm.
• Súc miệng bằng nước muối ấm nhiều lần trong ngày.
• Ngậm đá viên, kem que hoặc các loại viên ngậm có tác dụng làm dịu cổ họng.
• Sử dụng các thuốc giảm đau không kê đơn như Paracetamol, Ibuprofen hoặc Naproxen để giảm đau và hạ sốt. (Lưu ý không dùng aspirin cho trẻ em do nguy cơ gây hội chứng Reye, một rối loạn nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương não và tử vong).

Khi bị cảm lạnh, bạn cần chú ý nghỉ ngơi đầy đủ, duy trì chế độ ăn uống cân bằng và uống đủ nước để hỗ trợ quá trình phục hồi của cơ thể.

Các loại thuốc không kê đơn có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng cảm lạnh nói chung và đau họng nói riêng. Tuy nhiên, những loại thuốc này có thể không đem lại hiệu quả đáng kể. Một số loại thuốc cảm lạnh phổ biến bao gồm:

• Thuốc giảm đau như Paracetamol, Ibuprofen hoặc Naproxen giúp làm dịu các cơn đau nhức cơ thể và đau họng do cảm lạnh.
• Thuốc xịt họng và viên ngậm có tác dụng làm dịu niêm mạc cổ họng và mang lại cảm giác tê tạm thời, giúp giảm đau họng.
• Thuốc xịt mũi thông mũi có thể giúp giảm đau họng do tình trạng dịch mũi chảy ngược xuống cổ họng (lưu ý không sử dụng thuốc xịt mũi thông mũi quá 3 ngày liên tục do sử dụng kéo dài có thể khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên tồi tệ hơn khi ngừng thuốc).

Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị cảm lạnh và đau họng do virus vì thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng chống lại vi khuẩn và không có hiệu quả đối với các tình trạng nhiễm virus.

Điều trị đau họng do liên cầu khuẩn, viêm amidan và cảm lạnh

Điều trị đau họng do liên cầu khuẩn

Điều trị viêm họng do liên cầu khuẩn tập trung vào sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Thuốc kháng sinh thường được chỉ định dưới dạng viên uống hoặc tiêm. Tùy vào tình hình sử dụng kháng sinh tại địa phương và tiền sử dụng kháng sinh của bạn, bác sĩ sẽ kê loại kháng sinh phù hợp.

Khi sử dụng kháng sinh, bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng và thời gian dùng thuốc. Bạn hãy uống hết liệu trình kháng sinh đã được kê đơn ngay cả khi bạn đã cảm thấy khỏe hơn. Thông thường, các triệu chứng sẽ cải thiện đáng kể trong vòng một đến hai ngày sau khi bắt đầu điều trị. Người bệnh viêm họng liên cầu khuẩn nên nghỉ ngơi tại nhà và tránh tiếp xúc với người khác cho đến khi đã dùng thuốc kháng sinh được ít nhất 24 giờ.

Điều trị đau họng do viêm amidan

Viêm amidan do nhiễm khuẩn (ví dụ như liên cầu khuẩn) sẽ được chỉ định điều trị bằng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là virus, thuốc kháng sinh sẽ không có tác dụng. Trong trường hợp nhiễm virus, cơ thể cần thời gian để hệ miễn dịch loại bỏ virus và các triệu chứng đau họng sẽ thuyên giảm khi virus được kiểm soát.

Trong trường hợp viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc nếu tình trạng viêm amidan gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và quá trình hô hấp của bạn, bác sĩ có thể đề nghị bạn làm phẫu thuật cắt amidan.

Điều trị đau họng do nhiễm khuẩn

Các biện pháp hỗ trợ tại nhà cho đau họng (do cảm lạnh, viêm amidan hoặc liên cầu khuẩn)

Bạn có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà sau đây để giúp giảm bớt sự khó chịu do đau họng:

• Nghỉ ngơi đầy đủ.
• Uống nhiều nước ấm
• Ăn các loại thức ăn mềm, dễ nuốt như gelatin, kem, sữa lắc, các món tráng miệng lạnh và súp.
• Tránh ăn các loại thức ăn cứng, giòn hoặc cay nóng.
• Sử dụng máy phun sương hoặc máy tạo độ ẩm không khí mát để tăng độ ẩm trong không khí, giúp làm dịu cổ họng.
• Dùng các thuốc giảm đau không kê đơn nói trên
• Súc miệng bằng nước muối ấm nhiều lần trong ngày để giảm đau và sưng ở cổ họng.
• Ngậm các loại viên ngậm có tác dụng làm dịu cổ họng.
• Đảm bảo không gian sống của bạn không có các chất kích ứng như khói thuốc lá và các sản phẩm tẩy rửa mạnh.

Viêm họng liên cầu khuẩn có nghiêm trọng hơn cảm lạnh không?

Viêm họng liên cầu khuẩn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như sốt thấp khớp (còn gọi là bệnh thấp tim) - một tình trạng có khả năng gây tổn thương van tim vĩnh viễn. Bởi vậy bạn cần điều trị bệnh kịp thời và đúng phác đồ khi bị viêm họng liên cầu khuẩn. Với liệu pháp kháng sinh thích hợp, viêm họng liên cầu khuẩn thường có thể khỏi hẳn hoàn toàn trong vòng 10 ngày.

Cảm lạnh tuy có thể khiến bạn cảm thấy khó chịu nhưng thường tự hồi phục trong vòng 1 tuần. Các triệu chứng bệnh có thể kéo dài, tuy nhiên hầu hết sẽ biến mất sau khoảng 18 ngày. 

Trẻ em có thể mất đến 3 tuần để hồi phục hoàn toàn sau cảm lạnh. Trong một số trường hợp hiếm hoi, cảm lạnh có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn như hen suyễn, viêm tai giữa hoặc viêm xoang.

Viêm họng liên cầu khuẩn có nghiêm trọng hơn cảm lạnh không?

Viêm amidan có nghiêm trọng hơn cảm lạnh không?

Thông thường, viêm amidan có xu hướng khỏi nhanh hơn cảm lạnh. Bệnh thường tự khỏi sau vài ngày và không gây ra bất kỳ vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào nếu bạn nghỉ ngơi đầy đủ. Tuy nhiên, bạn nên đi khám bác sĩ nếu các triệu chứng kéo dài hơn 4 ngày. Bác sĩ sẽ giúp bạn xác định nguyên nhân và đề xuất phương pháp điều trị phù hợp.

Trong một số ít trường hợp, viêm amidan có thể dẫn đến các biến chứng như áp xe quanh amidan, sốt thấp khớp, sốt ban đỏ và viêm cầu thận.

Khi nào cần liên hệ với bác sĩ về tình trạng đau họng?

Hãy thông báo ngay cho bác sĩ nếu tình trạng viêm họng liên cầu khuẩn của bạn không có dấu hiệu thuyên giảm. Bên cạnh đó, tuyệt đối không tự ý ngừng sử dụng thuốc đã được bác sĩ kê đơn.

Đồng thời, bạn nên đi khám nếu:

Sốt trở lại sau 1 hoặc 2 ngày cảm thấy khỏe hơn

• Buồn nôn hoặc nôn mửa
• Đau tai
• Đau đầu dữ dội
• Cứng cổ
• Phát ban da
• Ho kéo dài
• Sưng hạch bạch huyết
• Đau khớp
• Khó thở, hụt hơi
• Nước tiểu sẫm màu, phát ban hoặc đau ngực (có thể xuất hiện sau 3-4 tuần)

Khi nào cần liên hệ với bác sĩ về tình trạng đau họng?

Cách phòng ngừa đau họng

Vì cảm lạnh là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau họng, biện pháp phòng ngừa tốt nhất là thực hiện các biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc hoặc lây lan cảm lạnh:

• Tiêm vắc-xin phòng cúm hàng năm.
• Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi để tránh phát tán mầm bệnh cho người khác.
• Duy trì khoảng cách an toàn với những người đang bị cảm lạnh để giảm nguy cơ lây nhiễm virus.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch. Nếu không có xà phòng và nước, hãy sử dụng dung dịch sát khuẩn tay có cồn.
• Tránh chạm tay vào mắt, mũi hoặc miệng để ngăn ngừa vi trùng xâm nhập vào cơ thể.
• Cải thiện chất lượng không khí trong nhà bằng cách thường xuyên mở cửa sổ để thông gió hoặc sử dụng máy lọc không khí.
• Vệ sinh và khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc trong không gian sống của bạn, chẳng hạn như mặt bàn, tay vịn cầu thang và tay nắm cửa, để ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn và virus.
• Chăm sóc bản thân bằng cách ngủ đủ giấc, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, uống đủ nước và đảm bảo có thời gian nghỉ ngơi hợp lý.

Tóm lại, đau họng thường là triệu chứng ban đầu của cảm lạnh, viêm họng liên cầu khuẩn hoặc viêm amidan. Nếu nguyên nhân là cảm lạnh, tình trạng này thường sẽ tự khỏi với việc nghỉ ngơi đầy đủ, chế độ ăn uống lành mạnh và uống nhiều nước. Tuy nhiên, nếu đau họng do nhiễm khuẩn như viêm họng liên cầu khuẩn hoặc viêm amidan, bạn cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám và có thể sẽ cần điều trị bằng thuốc kháng sinh.

Nguồn: https://www.webmd.com/cold-and-flu/sore-throat-cold-strep-throat-tonsillitis