Y học hạt nhân để chẩn đoán và điều trị ung thư

Trong phương pháp này, bác sĩ đưa một lượng nhỏ chất phóng xạ vào cơ thể để quan sát các cơ quan, mô và đánh giá chức năng của chúng. Điều này giúp phát hiện khối u, kiểm tra xem ung thư đã lan rộng hay chưa và nhắm mục tiêu điều trị chính xác vào các tế bào ung thư.

Bác sĩ cũng sử dụng y học hạt nhân để xác định hiệu quả của các phương pháp điều trị.

Cách chẩn đoán ung thư

Giống như chụp X-quang, y học hạt nhân là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Tuy nhiên, trong khi X-quang cung cấp cho bác sĩ một cái nhìn tổng quan về cấu trúc giải phẫu, hình ảnh hạt nhân lại thể hiện mức độ hoạt động của các cơ quan và mô trong cơ thể.

Khi bác sĩ sử dụng y học hạt nhân để chẩn đoán hoặc theo dõi một bệnh lý như ung thư, họ sẽ đưa vào cơ thể bạn một chất gọi là radionuclide (hay "tracer"), chất này phát ra một lượng nhỏ bức xạ.

Y học hạt nhân là một lĩnh vực y học sử dụng các chất phóng xạ để chẩn đoán và điều trị bệnh, đặc biệt là ung thư

Bạn có thể tiếp nhận radionuclide qua đường uống hoặc truyền tĩnh mạch (IV).

Sau khi chất radionuclide được đưa vào cơ thể, bạn sẽ thực hiện một nuclear scan (chụp hình hạt nhân). Quá trình này giúp chụp lại hình ảnh một khu vực cụ thể trên cơ thể để bác sĩ có thể phát hiện khối u hoặc các vấn đề khác như nhiễm trùng. Ví dụ:

• Một khối u có thể xuất hiện dưới dạng “điểm nóng” trên hình ảnh, thể hiện lượng bức xạ tập trung nhiều hơn tại khu vực có hoạt động mạnh của khối u.
• Hoặc khối u có thể hiện dưới dạng “điểm lạnh”, nơi có ít hoạt động tế bào hơn – đây cũng có thể là dấu hiệu của ung thư.

Loại hình chụp hình mà bạn được chỉ định sẽ tùy thuộc vào điều bác sĩ muốn quan sát. Một số loại chụp phổ biến để chẩn đoán và theo dõi ung thư bao gồm:

Chụp xạ hình xương (Bone scans): Loại chụp này giúp phát hiện ung thư đã di căn đến xương từ các khu vực khác của cơ thể. Trong một số trường hợp, y học hạt nhân có thể phát hiện dấu hiệu ung thư xương sớm hơn X-quang.

Chụp Gallium (Gallium scans): Một chất phóng xạ gọi là gallium được đưa vào cơ thể qua đường truyền IV. Phương pháp này giúp bác sĩ phát hiện ung thư trong toàn bộ cơ thể và cũng có thể tìm ra các vấn đề khác như nhiễm trùng hoặc viêm.

Chụp MUGA (Multiple Gated Acquisition): Phương pháp này sử dụng radionuclide để kiểm tra cách tim bơm máu. Nó giúp bác sĩ đánh giá chức năng tim trước, trong và sau một số loại hóa trị, đặc biệt là khi hóa trị liều cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tim.

Chụp PET (Positron Emission Tomography): Phương pháp này yêu cầu tiêm một lượng nhỏ đường phóng xạ qua đường tĩnh mạch. Lượng đường mà các tế bào hấp thụ sẽ giúp bác sĩ đánh giá tốc độ phát triển của các tế bào ung thư. Trong một số trường hợp, chụp PET được kết hợp với chụp CT (Computed Tomography) để xác định chính xác vị trí của khối u.

Xạ hình tuyến giáp (Thyroid scans): Để thực hiện loại chụp này, bạn sẽ nuốt hoặc được tiêm iodine phóng xạ. Chất này sẽ tập trung ở tuyến giáp và giúp bác sĩ phát hiện ung thư tuyến giáp.

Chụp hình bằng y học hạt nhân không gây đau đớn. Quy trình này thường yêu cầu bạn nằm trên một bàn chụp trong khi máy quét dạng vòng tròn chụp lại hình ảnh. Toàn bộ quy trình thường kéo dài từ 30 phút đến 1 giờ. Trong một số trường hợp, bạn có thể được yêu cầu nhịn ăn hoặc uống một thời gian nhất định trước khi thực hiện chụp hình.

Y học hạt nhân trong điều trị ung thư

Có một số loại phương pháp y học hạt nhân được sử dụng để điều trị ung thư, bao gồm:

Radioimmunotherapy

Nếu bạn mắc u lympho không Hodgkin mà hóa trị không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể đề nghị phương pháp này, còn được gọi là RIT.

Radioimmunotherapy kết hợp giữa liệu pháp bức xạ và liệu pháp miễn dịch, một phương pháp sử dụng hệ miễn dịch của cơ thể để chống lại ung thư.

Thông qua truyền tĩnh mạch (IV), bác sĩ sẽ đưa vào cơ thể bạn một loại protein nhân tạo gọi là kháng thể đơn dòng. Đây là các protein được thiết kế để nhắm đến các phần cụ thể của tế bào ung thư. Các kháng thể này cũng mang theo một chất phóng xạ.

Kết hợp lại, các kháng thể và chất phóng xạ sẽ bám vào tế bào ung thư và truyền bức xạ trực tiếp đến khối u để tiêu diệt chúng.

Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm hiểu xem liệu radioimmunotherapy có thể được sử dụng để điều trị các loại ung thư khác như:

• Ung thư tuyến tiền liệt
• U ác tính (melanoma)
• Bệnh bạch cầu (leukemia)
• Ung thư đại trực tràng
• Glioma não ác tính cấp độ cao

Y học hạt nhân cung cấp phương pháp điều trị chính xác và ít tác dụng phụ so với các phương pháp điều trị truyền thống

Liệu pháp iod phóng xạ (Radioactive Iodine Therapy)

Tuyến giáp của bạn hấp thụ gần như toàn bộ lượng iốt mà bạn nạp vào cơ thể. Trong liệu pháp này, iốt phóng xạ (RAI hoặc I-131) sẽ tập trung vào các tế bào tuyến giáp, nơi nó phá hủy tuyến giáp và các tế bào liên quan.

Không giống như một số loại bức xạ khác, liệu pháp iốt phóng xạ tiêu diệt các tế bào tuyến giáp mà không làm tổn hại đến các phần khác của cơ thể. Bác sĩ thường sử dụng phương pháp này để phá hủy các mô tuyến giáp mà phẫu thuật không thể loại bỏ, hoặc để tiêu diệt các tế bào ung thư tuyến giáp đã lan đến hạch bạch huyết hoặc các khu vực khác trong cơ thể.

Brachytherapy

Phương pháp này bao gồm việc đưa một lượng lớn chất phóng xạ vào cơ thể thông qua các hạt nhỏ (seeds) được đặt trực tiếp tại vị trí có tế bào ung thư.

Brachytherapy thường:

• Nhắm mục tiêu chính xác hơn,
• Gây ra ít tác dụng phụ hơn,
• Và tốn ít thời gian hơn so với liệu pháp bức xạ truyền thống, vốn sử dụng các tia bức xạ từ bên ngoài cơ thể để chiếu vào tế bào ung thư.

Trong một số trường hợp, brachytherapy được kết hợp với các phương pháp điều trị ung thư khác như hóa trị hoặc phẫu thuật.

Phương pháp này có thể điều trị nhiều loại ung thư, bao gồm:

• Ung thư ống mật
• Ung thư não
• Ung thư vú
• Ung thư cổ tử cung
• Ung thư nội mạc tử cung
• Ung thư thực quản
• Ung thư mắt
• Ung thư đầu và cổ
• Ung thư phổi
• Ung thư tuyến tụy
• Ung thư tuyến tiền liệt
• Ung thư trực tràng
• Ung thư da
• Ung thư mô mềm
• Ung thư âm đạo

Radioembolization Y90

Đây là phương pháp điều trị ung thư gan bao gồm hai bước:

• Bước đầu tiên: Một ống thông (catheter) được đặt vào động mạch cung cấp máu cho gan. Sau đó, bác sĩ sử dụng một loại thuốc nhuộm đặc biệt để "vẽ bản đồ" các động mạch liên quan đến gan.
• Bước thứ hai: Chất phóng xạ được gắn vào các hạt nhỏ làm từ thủy tinh hoặc nhựa resin. Sau khi kiểm tra kỹ vị trí, chất phóng xạ sẽ được đưa vào động mạch gan. Các hạt này bám vào tế bào ung thư và giải phóng bức xạ trực tiếp vào khối u.

Nguồn: https://www.webmd.com/cancer/nuclear-medicine-diagnose-treat-cancer