Chụp Mammography: Phương pháp tầm soát ung thư vú phổ biến

Phương pháp này có thể phát hiện bệnh ngay cả trước khi người phụ nữ có bất kỳ triệu chứng nào, giúp tăng khả năng điều trị thành công. Bài viết dưới đây sẽ giải mã chi tiết quy trình, mức độ an toàn và những lưu ý quan trọng cần biết trước khi chụp Mammography.

Tóm tắt nội dung chính trong bài viết:

• Chụp Mammography là phương pháp chụp X-quang tuyến vú, có vai trò quan trọng trong tầm soát và phát hiện sớm ung thư vú.
• Chụp Mammography được chỉ định cho phụ nữ từ 40 tuổi hoặc người có nguy cơ cao, đồng thời hỗ trợ chẩn đoán khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở vú.
• Chụp Mammography mang lại nhiều lợi ích trong phát hiện sớm ung thư vú nhưng vẫn có một số hạn chế như dương tính giả, âm tính giả hoặc khó đánh giá ở mô vú đặc.

1. Chụp Mammography là gì?

Chụp Mammography - hay còn gọi là chụp X-quang vú, là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh y khoa sử dụng hệ thống tia X với liều lượng thấp để quan sát cấu trúc bên trong tuyến vú. Chụp Mammography đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và chẩn đoán các bệnh lý ở vú, đặc biệt là ở phụ nữ.

Trong lĩnh vực chụp Mammography, ba tiến bộ kỹ thuật đáng chú ý gần đây bao gồm chụp Mammography kỹ thuật số cắt lớp, hệ thống phát hiện có sự hỗ trợ của máy tính (CAD) và chụp cắt lớp vú (Breast Tomosynthesis).

• Chụp Mammography kỹ thuật số cắt lớp: Còn được gọi là chụp Mammography kỹ thuật số toàn phần (FFDM), thay vì dùng phim X-quang truyền thống, kỹ thuật này sử dụng cảm biến điện tử để chuyển tia X thành hình ảnh kỹ thuật số của vú. Giống như máy ảnh kỹ thuật số, hệ thống này cho phép tạo ra hình ảnh rõ nét hơn với liều bức xạ thấp hơn. Các hình ảnh vú kỹ thuật số này sau đó được truyền đến máy tính để bác sĩ X-quang xem xét và lưu trữ lâu dài. Trải nghiệm của bệnh nhân trong quá trình chụp Mammography kỹ thuật số tương tự như khi chụp X - quang truyền thống.
• Hệ thống hỗ trợ phát hiện ung thư vú bằng máy tính (CAD): Hệ thống CAD là một công cụ phần mềm được thiết kế để phân tích các hình ảnh Mammography kỹ thuật số, tìm kiếm các vùng bất thường về mật độ, khối lượng hoặc các nốt vôi hóa có thể là dấu hiệu của ung thư vú. CAD hoạt động bằng cách làm nổi bật những khu vực nghi ngờ này trên hình ảnh, giúp bác sĩ X-quang tập trung đánh giá kỹ lưỡng hơn.
• Chụp X-quang cắt lớp tuyến vú: Còn được gọi là chụp Mammography 3D hoặc chụp cắt lớp vú kỹ thuật số. Đây là một kỹ thuật chụp ảnh vú tiên tiến. Trong quá trình chụp, nhiều hình ảnh vú được thu thập từ các góc độ khác nhau và sau đó được tái tạo (tổng hợp) thành một bộ ảnh ba chiều. Về nguyên lý, chụp Mammography 3 chiều tương tự như chụp cắt lớp vi tính (CT), trong đó một loạt các "lát cắt" mỏng được kết hợp lại để tạo ra hình ảnh 3D của cơ thể.

Các nghiên cứu quy mô lớn đã chứng minh rằng việc sử dụng chụp cắt lớp vú trong tầm soát giúp cải thiện tỷ lệ phát hiện ung thư vú và giảm số lượng trường hợp phải thực hiện thêm các xét nghiệm bổ sung sau khi tầm soát do phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ.

Ngoài ra, chụp cắt lớp vú còn mang lại những lợi ích tiềm năng sau:

• Phát hiện sớm các khối u vú nhỏ mà có thể bị che lấp trên phim chụp Mammography 2D truyền thống.
• Giảm số lượng sinh thiết không cần thiết hoặc các xét nghiệm bổ sung.
• Tăng khả năng phát hiện nhiều khối u vú cùng lúc.
• Cung cấp hình ảnh rõ nét hơn về các bất thường trong mô vú đặc.
• Cải thiện độ chính xác trong việc xác định kích thước, hình dạng và vị trí của các bất thường ở vú.

Chụp Mammography là là chụp X-quang vú

2. Khi nào phụ nữ cần chụp Mammography?

Chụp Mammography được chỉ định trong quy trình tầm soát ung thư vú thường quy, đồng thời còn được sử dụng để phát hiện và chẩn đoán các bệnh lý vú ở những phụ nữ có các triệu chứng như xuất hiện khối u, đau vú, da vú bị lõm hoặc tiết dịch ở núm vú.

2.1. Sàng lọc

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng việc chụp Mammography hàng năm giúp phát hiện ung thư vú ở giai đoạn sớm nhất – khi bệnh có khả năng chữa khỏi cao nhất và các phương pháp điều trị bảo tồn vú vẫn còn hiệu quả. Cụ thể:

• Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế thế giới, Phụ nữ nên chụp Mammography sàng lọc hàng năm, bắt đầu từ tuổi 40. 
• Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ khuyến nghị rằng những phụ nữ đã từng mắc ung thư vú hoặc những người có nguy cơ cao (do tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng) nên bắt đầu tầm soát ung thư vú trước tuổi 40 hay không, cũng như sự cần thiết của các phương pháp sàng lọc bổ sung khác.

2.2. Chẩn đoán

Chụp Mammography chẩn đoán được sử dụng để đánh giá những bệnh nhân có các dấu hiệu bất thường được phát hiện khi khám lâm sàng như khối u vú hoặc tiết dịch núm vú do người bệnh hoặc bác sĩ phát hiện. Phương pháp này cũng được thực hiện sau khi có kết quả bất thường từ lần chụp Mammography sàng lọc trước đó để đánh giá kỹ lưỡng hơn vùng nghi ngờ.

Chụp Mammography được chỉ định trong quy trình tầm soát ung thư vú thường quy

3. Hướng dẫn chuẩn bị trước khi chụp Mammography

Trước khi chụp Mammography, bạn cần chuẩn bị như sau:

• Tránh chụp vào tuần trước kỳ kinh nguyệt do ngực thường trở nên căng tức hoặc đau nhức trong khoảng thời gian này. Thời điểm lý tưởng để chụp Mammography thường là khoảng một tuần sau khi kỳ kinh nguyệt kết thúc.
• Thông báo đầy đủ cho bác sĩ về bất kỳ triệu chứng hoặc vấn đề nào ở vú, tiền sử phẫu thuật vú, việc sử dụng hormone (nếu có), tiền sử bản thân hoặc gia đình có người mắc ung thư vú và khả năng mang thai.
• Cung cấp phim chụp Mammography trước đó nếu bạn từng chụp tại cơ sở khác để phát hiện bất kỳ thay đổi nào theo thời gian trong mô vú của bạn.
• Tránh sử dụng các sản phẩm như chất khử mùi, phấn rôm hoặc kem dưỡng da ở vùng nách và trên vú vào ngày chụp. Những sản phẩm này có thể tạo ra các ảnh giả trên phim chụp Mammography, thường xuất hiện dưới dạng các đốm trắng giống như canxi, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác.
• Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái khi đi chụp Mammography.

Hướng dẫn chuẩn bị trước khi chụp Mammography

4. Quy trình chụp Mammography diễn ra như thế nào?

Quy trình chụp Mammography được thực hiện như sau:

Kỹ thuật viên X-quang sẽ đặt vú của bạn vào thiết bị chụp Mammography. Vú sẽ được đặt trên một bề mặt đỡ đặc biệt và sau đó được ép lại bằng một tấm nhựa trong suốt. Kỹ thuật viên sẽ nén vú một cách từ từ, sau đó thực hiện chụp. Trong khi chụp, bạn cần giữ yên cơ thể và có thể được yêu cầu nín thở trong vài giây. Sau đó kỹ thuật viên hỗ trợ bạn thay đổi tư thế giữa các lần chụp khác nhau.

Toàn bộ quy trình chụp Mammography thường kéo dài khoảng 30 phút. Sau đó, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ đánh giá và gửi phân tích chi tiết đến bác sĩ của bạn để trao đổi.

Toàn bộ quy trình chụp Mammography thường kéo dài khoảng 30 phút.

5. Lợi ích và hạn chế của chụp Mammography

5.1. Lợi ích của chụp Mammography

Chụp Mammography vẫn là công cụ sàng lọc ung thư vú hiệu quả nhất hiện nay với những lợi ích rất thiết thực trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ:

• Chụp Mammography sàng lọc đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm ung thư vú, từ đó làm tăng khả năng điều trị thành công và giảm đáng kể nguy cơ tử vong do căn bệnh này.
• Hiệu quả trong việc phát hiện nhiều loại ung thư vú khác nhau, bao gồm cả ung thư biểu mô ống xâm lấn và ung thư biểu mô tiểu thùy xâm lấn.
• Chụp Mammography có độ an toàn cao, không gây ảnh hưởng tới sức khỏe của phụ nữ.

5.2. Hạn chế của chụp Mammography

Chụp Mammography vẫn tồn tại một số hạn chế:

• Nguy cơ phát triển ung thư do tiếp xúc với bức xạ ion hóa. Tuy nhiên, với liều lượng bức xạ rất thấp, lợi ích của phương pháp chụp Mammography lớn hơn nhiều so với nguy cơ.
• Không thể kết luận chắc chắn một tổn thương là lành tính hay ác tính. Nếu phát hiện bất kỳ bất thường nào, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có thể chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm chẩn đoán chuyên sâu hơn.
• Nguy cơ dương tính giả hoặc âm tính giả khiến người bệnh phải làm thêm xét nghiệm hoặc bỏ sót tổn thương.
• Không an toàn cho phụ nữ mang thai. Phụ nữ mang thai nên luôn thông báo cho bác sĩ và kỹ thuật viên X-quang để có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
• Khó khăn khi đánh giá trên mô vú đặc.

5.3. Lưu ý để giảm thiểu phơi nhiễm bức xạ

Các bác sĩ luôn đặc biệt cẩn trọng trong quá trình chụp X-quang để sử dụng liều bức xạ thấp nhất có thể mà vẫn đảm bảo chất lượng hình ảnh tốt nhất để có thể chẩn đoán chính xác. Các hệ thống chụp X-quang hiện đại được trang bị các công nghệ giúp giảm thiểu tối đa lượng bức xạ tán xạ ra ngoài vùng chụp thông qua việc sử dụng chùm tia X được kiểm soát chặt chẽ và các phương pháp kiểm soát liều lượng tiên tiến. Điều này đảm bảo rằng các khu vực khác của cơ thể sẽ chỉ tiếp xúc với một lượng bức xạ rất nhỏ.

Lợi ích và hạn chế của chụp Mammography

6. Chụp Mammography có đau không?

Chụp Mammography có thể gây đau do việc nén vú. Trong quá trình chụp Mammography, bạn sẽ cảm thấy áp lực lên ngực khi vú bị ép giữa hai tấm nén của thiết bị. Một số phụ nữ có mô vú nhạy cảm có thể cảm thấy hơi khó chịu. Nếu bạn thuộc trường hợp này, hãy cố gắng sắp xếp lịch chụp vào thời điểm ngực ít nhạy cảm nhất (xa chu kỳ kinh nguyệt).

Đồng thời, hãy thông báo cho kỹ thuật viên nếu bạn cảm thấy đau khi lực nén vú tăng lên. Nếu quá khó chịu, kỹ thuật viên sẽ giảm lực ép cho bạn.

Vì sao bắt buộc phải ép vú khi chụp?

Việc nén vú có vai trò:

• Làm đều độ dày mô vú để có thể nhìn thấy toàn bộ mô.
• Trải đều mô vú, giúp phát hiện các bất thường nhỏ dễ dàng hơn và không bị mô vú bên trên che khuất.
• Cho phép sử dụng liều tia X thấp hơn vì lượng mô vú cần chụp mỏng hơn.
• Giữ ngực cố định để giảm hiện tượng mờ hình do chuyển động.
• Giảm sự tán xạ tia X để tăng độ sắc nét của hình ảnh.

Chụp Mammography có thể gây đau do việc nén vú

7. Câu hỏi thường gặp về chụp Mammography (FAQ)

Tìm hiểu giải đáp các câu hỏi thường gặp về chụp Mammography:

7.1. Chụp Mammography bao nhiêu tiền?

Chi phí chụp nhũ ảnh (Mammography) tại Việt Nam hiện nay dao động phổ biến từ 300.000 - 600.000 VNĐ cho một lần chụp cơ bản. Tuy nhiên, tại các bệnh viện tư nhân hoặc khi sử dụng các công nghệ chụp mới nhất, chi phí có thể từ 1.000.000 - 3.000.000 VNĐ hoặc cao hơn.

7.2. Đã nâng ngực (đặt túi ngực) có chụp Mammography được không?

Trên thực tế, người đã nâng ngực vẫn có thể chụp Mammography. Sự hiện diện của túi độn ngực có thể gây khó khăn cho việc đọc chính xác kết quả chụp Mammography. Vật liệu độn không trong suốt trên phim chụp X-quang và có thể gây khuất tầm nhìn về các mô vú xung quanh, đặc biệt là khi túi độn được đặt ở phía trước thay vì phía sau cơ ngực.

Tuy nhiên, các kỹ thuật viên và bác sĩ X-quang có kinh nghiệm sẽ biết cách điều chỉnh lực nén cẩn thận để cải thiện khả năng quan sát mà không gây vỡ túi độn.

Câu hỏi thường gặp về chụp Mammography

Tóm lại, chụp Mammography là một thủ thuật y khoa an toàn, thực hiện nhanh chóng, chi phí hợp lý và mang lại giá trị to lớn trong việc phát hiện sớm ung thư vú. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào hoặc đang muốn tầm soát ung thư vú, hãy tới ngay trung tâm Y khoa NeoMedic. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn trên hành trình bảo vệ sức khỏe.

Nguồn: Radiological Society of North America, 2025. Mammography. https://www.radiologyinfo.org/en/info/mammo.