Chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA): Chỉ định, quy trình và kết quả

Chọc hút tế bào kim nhỏ (Fine Needle Aspiration - FNA) là kỹ thuật dùng một kim nhỏ để lấy tế bào hoặc dịch từ tổn thương, sau đó, mẫu bệnh phẩm sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để đánh giá. FNA có thể được áp dụng với nốt tuyến giáp, hạch, tuyến nước bọt, tuyến vú, mô mềm và một số tổn thương nằm sâu khi có phương tiện hình ảnh hướng dẫn. Bộ Y tế Việt Nam cũng đưa FNA vào hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Giải phẫu bệnh.

FNA thường ít xâm lấn và thực hiện tương đối nhanh, nhưng không phải khối hoặc nốt nào cũng cần chọc hút. Chỉ định phụ thuộc vị trí, đặc điểm hình ảnh, triệu chứng, nguy cơ lâm sàng và mục tiêu chẩn đoán.

Nếu bạn vẫn còn thắc mắc FNA là gì, khi nào được thực hiện và các bước ra sao, hãy cùng theo dõi bài viết được tham vấn y khoa bởi bác sĩ Phạm Thị Huyền, khoa Chẩn đoán hình ảnh của Trung tâm Y khoa NeoMedic.

Chọc hút tế bào kim nhỏ là gì?

Chọc hút tế bào kim nhỏ (Fine Needle Aspiration - FNA) là thủ thuật dùng kim nhỏ lấy tế bào hoặc dịch từ một tổn thương để xét nghiệm. FNA có thể thực hiện ở tuyến giáp, hạch, tuyến nước bọt, tuyến vú và nhiều vị trí khác; tổn thương khó sờ hoặc nằm sâu thường cần hình ảnh hướng dẫn.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, kim được đưa qua da vào vùng tổn thương để thu bệnh phẩm phục vụ xét nghiệm tế bào học và các xét nghiệm phù hợp khác khi có chỉ định. FNA có thể thực hiện ở tổn thương nông hoặc dưới hướng dẫn siêu âm khi cần xác định chính xác vùng lấy mẫu.

FNA chủ yếu cung cấp thông tin về tế bào. Khi cần đánh giá rõ cấu trúc của một mảnh mô, bác sĩ có thể cân nhắc kỹ thuật khác như sinh thiết kim lõi. Lựa chọn phương pháp phụ thuộc loại tổn thương và câu hỏi chẩn đoán.

Chọc hút tế bào kim nhỏ FNA chủ yếu cung cấp thông tin về tế bào

Chỉ định chọc hút tế bào kim nhỏ

FNA thường được cân nhắc khi bác sĩ cần lấy bệnh phẩm từ một khối hoặc vùng bất thường để làm rõ bản chất tổn thương. Việc có một khối sờ thấy hoặc một nốt trên siêu âm chưa đủ để tự xác định chỉ định.

Bác sĩ sẽ kết hợp khám lâm sàng, vị trí, đặc điểm hình ảnh, kích thước, diễn biến và mục tiêu chẩn đoán trước khi quyết định lấy mẫu.

FNA khi có khối, nốt hoặc hạch cần xác định bản chất

Hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Y tế có các quy trình FNA cho tổn thương hoặc khối u ở nhiều vị trí, bao gồm tổn thương nông và tổn thương cần siêu âm hướng dẫn.

Trong thực hành, bác sĩ có thể cân nhắc FNA khi cần đánh giá:

• Nốt tuyến giáp: Khi đặc điểm siêu âm, kích thước và bối cảnh lâm sàng đáp ứng tiêu chuẩn lấy mẫu.
• Hạch bất thường: Chẳng hạn hạch kéo dài, thay đổi cấu trúc hoặc có đặc điểm cần xác định nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu bác sĩ nghi ngờ lymphoma, FNA tế bào học đơn thuần có thể không đủ để chẩn đoán hoặc phân loại bệnh vì một số lymphoma cần đánh giá kiến trúc mô và các xét nghiệm bổ sung. Khi đó, sinh thiết kim lõi hoặc sinh thiết cắt hạch có thể được ưu tiên tùy trường hợp.
• Khối tuyến nước bọt: Khi cần thông tin tế bào học để hỗ trợ chẩn đoán và lập kế hoạch tiếp theo.
• Một số tổn thương tuyến vú hoặc mô mềm: Khi FNA phù hợp với câu hỏi chẩn đoán.
• Tổn thương chứa dịch: Trong một số trường hợp, FNA có thể lấy dịch và tế bào để đánh giá tùy bản chất tổn thương.

FNA có thể cung cấp thông tin về tổn thương viêm, lành tính, nghi ngờ hoặc ác tính, nhưng giá trị của kỹ thuật không giống nhau ở mọi cơ quan. Với hạch, FNA là một trong các kỹ thuật lấy bệnh phẩm có thể được sử dụng khi phù hợp, nhưng không nên mặc định FNA đơn thuần có thể loại trừ mọi bệnh lý hạch.

Chỉ định khi có khối, nốt, hạch bất thường

FNA dưới hướng dẫn siêu âm khi tổn thương khó tiếp cận

Khi tổn thương nhỏ, khó sờ rõ hoặc cần chọn chính xác vùng lấy mẫu, bác sĩ có thể sử dụng siêu âm để quan sát mục tiêu và hướng đi của kim.

Siêu âm giúp xác định đúng tổn thương và kiểm soát vị trí đầu kim trong quá trình lấy mẫu. Với tổn thương sâu, phương tiện hình ảnh còn hỗ trợ lựa chọn đường tiếp cận phù hợp với giải phẫu vùng chọc.

Nốt tuyến giáp là ví dụ thường gặp. Hướng dẫn European Thyroid Association năm 2023 khuyến nghị FNA nốt tuyến giáp được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm.

Ở các cơ quan khác, phương tiện dẫn đường, kỹ thuật và nguy cơ có thể khác nhau.

Phân biệt FNA và sinh thiết kim lõi

FNA và sinh thiết kim lõi - Core Needle Biopsy (CNB) đều sử dụng kim để lấy bệnh phẩm, nhưng loại mẫu và thông tin thu được khác nhau.

Theo National Cancer Institute, khi sử dụng kim nhỏ, thủ thuật được gọi là fine-needle aspiration biopsy; khi sử dụng kim rộng hơn để lấy mô, kỹ thuật được gọi là core biopsy.

Giá trị của mỗi phương pháp phụ thuộc cơ quan, loại tổn thương và mục đích, loại thông tin bác sĩ cần.

Ví dụ, với nốt tuyến giáp, ETA 2023 không xem CNB là lựa chọn đầu tay thường quy sau siêu âm. CNB có thể được cân nhắc ở hàng hai trong một số tình huống cụ thể.

Ngược lại, khi nghi ngờ một số bệnh cần đánh giá kiến trúc mô như lymphoma, FNA tế bào học đơn thuần có thể không đủ và bác sĩ có thể lựa chọn CNB hoặc sinh thiết hạch lớn hơn.

Chuẩn bị trước khi chọc hút tế bào kim nhỏ

Chuẩn bị trước chọc hút tế bào kim nhỏ phụ thuộc vào vị trí tổn thương, phương tiện dẫn đường, nguy cơ chảy máu và việc thủ thuật có cần gây tê hoặc an thần hay không.

Một lần chọc hút tế bào kim nhỏ tuyến giáp nông thường cần ít chuẩn bị hơn sinh thiết tổn thương nằm sâu. Vì vậy, người bệnh nên ưu tiên hướng dẫn cụ thể của cơ sở thực hiện.

Trước thủ thuật, nên chú ý:

• Mang theo hồ sơ liên quan, kết quả siêu âm, CT, MRI, xét nghiệm, phiếu khám và kết quả FNA hoặc sinh thiết trước đó nếu có giúp bác sĩ xác định đúng tổn thương và mục tiêu lấy mẫu.
• Thông báo tất cả thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc có thể ảnh hưởng nguy cơ chảy máu.
• Không tự ý ngừng thuốc chống đông với FNA tuyến giáp, RadiologyInfo khuyến nghị thông báo nếu đang dùng aspirin hoặc thuốc làm loãng máu. Quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc tạm ngừng thuốc phải dựa trên đánh giá của bác sĩ và loại thủ thuật dự kiến.
• Báo tiền sử rối loạn đông máu hoặc chảy máu bất thường, thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và quyết định có cần kiểm tra hoặc xử trí bổ sung trước thủ thuật.
• Hỏi rõ về ăn uống, chọc hút tế bào kim nhỏ FNA tuyến giáp thông thường thường không cần nhịn ăn. Memorial Sloan Kettering hướng dẫn người bệnh có thể ăn nhẹ trước FNA tuyến giáp. Sinh thiết ở vị trí khác hoặc thủ thuật cần an thần có thể có quy định riêng.
• Hỏi về gây tê hoặc an thần, với chọc hút tế bào kim nhỏ tuyến giáp, thuốc tê tại chỗ có thể được dùng hoặc không; các thủ thuật khác có thể có yêu cầu riêng.

Không nên tự nhịn ăn kéo dài hoặc tự dừng thuốc chỉ vì sắp sinh thiết. Nếu đang dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu, hãy cung cấp cho bác sĩ tên thuốc và lý do đang sử dụng để được hướng dẫn phù hợp.

Trao đổi với bác sĩ các vấn đề sức khỏe và loại thuốc bạn đang sử dụng

Trường hợp cần hoãn hoặc đánh giá lại trước FNA

Không phải mọi người bệnh đều có thể tiến hành FNA ngay theo lịch. Bác sĩ có thể căn cứ vào từng trường hợp của người bệnh như xem xét loại thuốc, xét nghiệm đông máu khi phù hợp, bệnh nền và loại thủ thuật để đánh giá lại và hoãn lịch.

Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Giải phẫu bệnh của Bộ Y tế liệt kê rối loạn đông máu và một số bệnh toàn thân nặng như suy tim, suy thận hoặc suy hô hấp trong phần chống chỉ định của các quy trình FNA. Mức độ ảnh hưởng trên thực tế cần được bác sĩ đánh giá dựa trên tình trạng hiện tại, vị trí cần lấy mẫu và nguy cơ – lợi ích của thủ thuật.

Đối với FNA tuyến giáp, ETA 2023 xác định rối loạn đông máu nặng là chống chỉ định. Tuy nhiên, đang dùng thuốc chống đông không tự động đồng nghĩa không thể FNA; ETA cho biết điều trị chống đông không phải chống chỉ định nếu INR dưới 3, và thuốc chống kết tập tiểu cầu không phải chống chỉ định tuyệt đối.

Quy trình chọc hút tế bào kim nhỏ FNA

Quy trình chọc hút tế bào kim nhỏ FNA có thể khác nhau tùy vị trí tổn thương, nhưng thường gồm ba bước gồm: xác định vị trí lấy mẫu, chọc hút lấy tế bào và xử lý mẫu, theo dõi sau thủ thuật.

Với tổn thương nhỏ, khó sờ hoặc nằm sâu, bác sĩ có thể dùng siêu âm hoặc phương tiện hình ảnh phù hợp để hướng dẫn đường đi của kim.

Bước 1: Xác định tổn thương và chuẩn bị vị trí chọc

Trước thủ thuật, bác sĩ kiểm tra hồ sơ, kết quả hình ảnh và xác nhận vị trí cần lấy mẫu. Người bệnh được giải thích mục đích, cách thực hiện và những vấn đề có thể gặp.

Tư thế được lựa chọn tùy vị trí tổn thương. Khi FNA tuyến giáp, người bệnh thường nằm ngửa để bác sĩ dễ tiếp cận vùng cổ. Với vị trí khác, tư thế được điều chỉnh để tạo đường chọc phù hợp.

Nếu tổn thương khó xác định bằng tay, bác sĩ dùng siêu âm để quan sát vị trí, kích thước và các cấu trúc xung quanh. Vùng da sau đó được sát khuẩn.

Gây tê tại chỗ có thể được sử dụng tùy loại FNA và quy trình của cơ sở. Với FNA tuyến giáp, RadiologyInfo cho biết thuốc gây tê tại chỗ có thể được dùng hoặc không, còn MSK ghi nhận phần lớn người bệnh trong quy trình của họ không cần gây tê tại chỗ.

Siêu âm xác định vị trí sẽ chọc hút tế bào kim nhỏ

Bước 2: Đưa kim vào tổn thương và lấy tế bào

Bác sĩ đưa một kim nhỏ qua da vào vùng cần lấy mẫu. Nếu FNA được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm, vị trí kim được theo dõi trên màn hình để đưa đầu kim đến vùng mục tiêu.

Trong lúc lấy mẫu, người bệnh có thể cảm thấy châm, tức hoặc khó chịu trong thời gian ngắn. Tế bào hoặc dịch được thu qua kim để gửi xét nghiệm.

Một tổn thương có thể cần lấy mẫu nhiều hơn một lần để thu đủ tế bào hoặc lấy bệnh phẩm tại các vị trí khác nhau. Tài liệu của MSK cũng cho biết trong FNA tuyến giáp, kim có thể được đưa vào nốt nhiều lần để thu đủ tế bào.

Số lần lấy mẫu phụ thuộc loại tổn thương, vị trí, lượng tế bào thu được và yêu cầu xét nghiệm.

Bước 3: Rút kim, xử lý mẫu và theo dõi

Sau khi lấy bệnh phẩm, kim được rút ra và vùng chọc thường được ép nhẹ để hạn chế chảy máu. Bác sĩ hoặc điều dưỡng kiểm tra vị trí chọc và theo dõi người bệnh nếu cần.

Bệnh phẩm được đưa lên lam kính hoặc vào môi trường bảo quản thích hợp trước khi chuyển đến bộ phận giải phẫu bệnh. Chất lượng lấy và xử lý mẫu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đọc kết quả.

Nếu mẫu có quá ít tế bào, chủ yếu là máu hoặc dịch, hoặc không đại diện đầy đủ cho tổn thương, kết quả có thể được báo là không đủ mẫu hoặc không chẩn đoán được. Bác sĩ có thể đề nghị lấy mẫu lại trong một số trường hợp.

Thời gian theo dõi sau thủ thuật phụ thuộc vị trí. Người bệnh nên làm theo hướng dẫn của cơ sở thực hiện về chăm sóc vị trí chọc, sinh hoạt và các dấu hiệu cần liên hệ bác sĩ.

Rút kim và ấn nhẹ để giữ vết thương không chảy máu

Biến chứng có thể xảy ra sau chọc hút tế bào kim nhỏ

Với nhiều FNA nông, đặc biệt chọc hút tế bào kim nhỏ tuyến giáp, người bệnh thường chỉ cảm thấy châm kim, tức hoặc đau nhẹ trong thời gian ngắn. Một đánh giá khác về tác hại và biến chứng của FNA tuyến giáp tổng hợp 23 nghiên cứu đoàn hệ cho thấy phần lớn người bệnh không đau hoặc chỉ khó chịu nhẹ.

Mức độ khó chịu khác nhau giữa từng người và phụ thuộc vị trí, độ sâu của tổn thương, số lần lấy mẫu cũng như phương pháp gây tê hoặc giảm đau.

Các vấn đề có thể gặp gồm:

• Đau hoặc căng tức tại chỗ, thường nhẹ và giảm dần sau thủ thuật.
• Bầm tím hoặc chảy máu nhẹ dưới da có thể gây bầm tại vị trí kim đi qua.
• Tụ máu có thể xảy ra sau FNA. Với FNA tuyến giáp, các nghiên cứu tổng hợp cho thấy phần lớn biến cố chảy máu được báo cáo ở mức nhẹ, dù mức độ và tần suất khác nhau giữa các nghiên cứu.
• Choáng hoặc phản ứng thần kinh phế vị, một số người có thể chóng mặt, vã mồ hôi hoặc có cảm giác muốn ngất trong hoặc sau thủ thuật.
• Nhiễm trùng rất hiếm gặp nhưng cần được đánh giá nếu vùng chọc ngày càng sưng nóng, đỏ đau, có dịch bất thường hoặc kèm sốt.
• Biến chứng phụ thuộc vị trí, FNA tổn thương sâu có nguy cơ khác với FNA tuyến giáp hoặc hạch nông do đường đi của kim và các cơ quan lân cận khác nhau.

Dấu hiệu cần hỗ trợ y tế khẩn cấp sau FNA

Cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp ngay nếu xuất hiện tình trạng:

• Khó thở
• Cảm giác đường thở bị chèn ép
• Sưng vùng cổ tăng nhanh
• Khó nuốt xuất hiện nhanh kèm sưng cổ
• Choáng/ngất kéo dài.

Với các dấu hiệu như chảy máu tại vị trí chọc không cầm, đau hoặc sưng ngày càng tăng, vùng chọc đỏ nóng hoặc chảy dịch, hay sốt, nên liên hệ cơ sở thực hiện hoặc cơ sở y tế để được đánh giá sớm.

Mức độ khẩn cấp và biến chứng cần theo dõi có thể khác nhau tùy vị trí FNA; hãy ưu tiên hướng dẫn cụ thể được cung cấp sau thủ thuật.

Các trường hợp cần cấp cứu khẩn cấp

Cách hiểu kết quả FNA

Kết quả FNA không chỉ gồm hai khả năng “có ung thư” hoặc “không có ung thư”. Trước hết, bác sĩ giải phẫu bệnh cần xác định mẫu có đủ tế bào và chất lượng để đánh giá hay không. Sau đó, kết quả được diễn giải theo loại tổn thương và hệ thống báo cáo phù hợp với cơ quan.

• Kết quả đủ mẫu: Mẫu có đủ thành phần cần thiết để bác sĩ giải phẫu bệnh đưa ra nhận định. Kết luận có thể phù hợp với tổn thương lành tính, viêm, nghi ngờ, ác tính hoặc nhóm chẩn đoán khác tùy loại bệnh phẩm. Đủ mẫu chỉ cho biết mẫu có thể đánh giá được, không mặc định là lành tính.
• Kết quả không đủ hoặc không chẩn đoán được: Mẫu chưa có đủ số lượng hoặc chất lượng tế bào để đưa ra kết luận đáng tin cậy. Nguyên nhân có thể là tổn thương ít tế bào, mẫu chủ yếu là máu hoặc dịch, vùng lấy mẫu chưa đại diện hoặc bệnh phẩm chưa đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá. Kết quả này không đồng nghĩa với tổn thương lành tính.
• Kết quả chưa xác định hoặc không điển hình: Một số mẫu có bất thường nhưng chưa đủ tiêu chuẩn để xếp chắc chắn vào nhóm lành tính hay ác tính. Cách xử trí phụ thuộc cơ quan, mức nghi ngờ trên hình ảnh, đặc điểm lâm sàng và các xét nghiệm đã thực hiện.

Nếu tế bào học không phù hợp với hình ảnh, ví dụ như siêu âm cho thấy nguy cơ cao nhưng FNA lại lành tính, bác sĩ có thể cần đánh giá lại mức độ tương hợp. Trong hướng dẫn ETA 2023 về nốt tuyến giáp, lặp lại FNA được cân nhắc khi có bất tương hợp giữa nguy cơ siêu âm cao và kết quả tế bào học lành tính.

Tùy trường hợp, bước tiếp theo có thể là theo dõi, FNA lại, sinh thiết kim lõi, xét nghiệm bổ sung hoặc phương pháp chẩn đoán khác.

Không áp dụng Bethesda cho mọi FNA. Bethesda 2023 là hệ thống chuẩn hóa báo cáo tế bào học FNA tuyến giáp.

Mối liên hệ giữa FNA tuyến giáp, TI-RADS và Bethesda

TI-RADS và Bethesda thường cùng xuất hiện trong quá trình kiểm tra nốt tuyến giáp, nhưng không phải hai thang điểm của cùng một xét nghiệm.

Trình tự có thể hiểu như sau: siêu âm tuyến giáp, phân loại TI-RADS, quyết định có cần chọc hút tế bào kim nhỏ FNA hay không, lấy tế bào, phân loại Bethesda.

• TI-RADS hỗ trợ quyết định có cần cân nhắc chọc hút
• Bethesda phân loại tế bào thu được sau FNA.

Bước 1: Siêu âm và TI-RADS được dùng trước FNA

Khi phát hiện nốt tuyến giáp, bác sĩ siêu âm đánh giá kích thước cùng các đặc điểm như thành phần của nốt, độ hồi âm, hình dạng, bờ và các điểm tăng âm.

Những đặc điểm này có thể được tổng hợp theo hệ thống phân tầng nguy cơ. ACR TI-RADS là một trong các hệ thống thường được sử dụng để chuẩn hóa mô tả nốt và hỗ trợ quyết định theo dõi hoặc FNA.

Trong ACR TI-RADS, nốt được phân loại từ TR1 đến TR5. Ngưỡng kích thước khuyến nghị FNA gồm:

• TR1 và TR2: Không khuyến nghị FNA dựa riêng trên ACR TI-RADS.
• TR3: FNA khi nốt từ 2,5 cm trở lên.
• TR4: FNA khi nốt từ 1,5 cm trở lên.
• TR5: FNA khi nốt từ 1,0 cm trở lên.

Các ngưỡng này thuộc ACR TI-RADS, không phải tiêu chuẩn chung cho mọi hệ thống TI-RADS.

Các hệ thống khác có tiêu chí và ngưỡng riêng. ETA 2023 sử dụng ngưỡng FNA >20 mm với EU-TIRADS 3, >15 mm với EU-TIRADS 4 và >10 mm với EU-TIRADS 5, đồng thời yêu cầu kết hợp yếu tố lâm sàng và siêu âm khi quyết định lấy mẫu.

Ngoài kích thước, những yếu tố như hạch cổ nghi ngờ hoặc dấu hiệu xâm lấn ngoài tuyến giáp có thể thay đổi quyết định lấy mẫu trong một số hệ thống và tình huống lâm sàng.

Vì vậy, khi đọc TI-RADS 4 hoặc TI-RADS 5, cần biết hệ thống TI-RADS đang được sử dụng, kích thước nốt và các yếu tố đi kèm.

Phân loại TI-RADS từ 1 - 5

Bước 2: Khi đủ chỉ định, FNA được thực hiện để lấy tế bào

Nếu nốt đáp ứng tiêu chuẩn lấy mẫu, bác sĩ có thể chỉ định FNA. Với tuyến giáp, ETA 2023 khuyến nghị sử dụng siêu âm dẫn đường khi thực hiện thủ thuật.

Siêu âm giúp bác sĩ nhìn thấy nốt và đưa kim đến vùng cần lấy tế bào. Mẫu sau đó được gửi đến bác sĩ giải phẫu bệnh để đánh giá.

Ở giai đoạn này, câu hỏi chuyển từ đặc điểm hình ảnh của nốt sang đặc điểm tế bào trong mẫu. Đây là lúc hệ thống Bethesda được sử dụng.

Bước 3: Bethesda được dùng để báo cáo kết quả FNA tuyến giáp

The Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology 2023 là phiên bản thứ ba của hệ thống chuẩn hóa báo cáo tế bào học tuyến giáp.

Phiên bản 2023 duy trì sáu nhóm chẩn đoán và cập nhật một số nội dung về nguy cơ ác tính, thuật ngữ, xét nghiệm phân tử và mối liên hệ với các yếu tố lâm sàng - hình ảnh.

Bethesda không nên được đọc như một thang điểm đơn giản mà số càng cao thì cứ thế “quy đổi” thành mức độ bệnh. Mỗi nhóm có ý nghĩa riêng và cần được kết hợp với hình ảnh siêu âm, đặc điểm nốt và bối cảnh người bệnh.

Ví dụ, Bethesda III không đồng nghĩa với ung thư tuyến giáp. Đây là nhóm có một số bất thường tế bào nhưng chưa đủ để phân loại chắc chắn. ETA 2023 khuyến nghị cân nhắc lặp lại FNA đối với Bethesda III và tiếp tục đánh giá dựa trên kết quả sau đó, mức nguy cơ siêu âm cùng các yếu tố liên quan.

Khác biệt giữa TI-RADS và Bethesda

Có thể phân biệt nhanh hai hệ thống như sau:

TI-RADS 5 không đồng nghĩa với Bethesda V. Hai con số thuộc hai hệ thống khác nhau và được xác định ở hai thời điểm khác nhau.

Một nốt TR5 trên siêu âm vẫn có thể cho kết quả Bethesda II sau FNA. Khi hình ảnh có nguy cơ cao nhưng tế bào học lành tính, ETA 2023 khuyến nghị cân nhắc đánh giá lại và có thể lặp lại FNA trong bối cảnh bất tương hợp.

Câu hỏi thường gặp về chọc hút tế bào kim nhỏ FNA

Chọc hút tế bào kim nhỏ có phải sinh thiết không?

Có. FNA là một dạng sinh thiết bằng kim sử dụng kim nhỏ để lấy tế bào, dịch hoặc bệnh phẩm phục vụ đánh giá dưới kính hiển vi. Kỹ thuật này khác sinh thiết kim lõi ở loại mẫu thu được và khả năng đánh giá cấu trúc mô.

FNA bao lâu có kết quả?

Không có một mốc chung cho mọi FNA. Thời gian phụ thuộc loại bệnh phẩm, quy trình của phòng giải phẫu bệnh và việc có cần xét nghiệm bổ sung hay không. Nên ưu tiên phiếu hẹn hoặc hướng dẫn của cơ sở thực hiện.

FNA có phát hiện chắc chắn ung thư không?

Không phải bệnh lý nào cũng có thể được khẳng định chỉ từ một mẫu FNA. Giá trị của kết quả phụ thuộc chất lượng bệnh phẩm, loại tổn thương và cơ quan; một số trường hợp cần thêm mô bệnh học hoặc xét nghiệm khác.

FNA chỉ là một thủ thuật hỗ trợ chẩn đoán của bác sĩ

Chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) là phương pháp lấy tế bào hoặc dịch để hỗ trợ chẩn đoán nhiều loại tổn thương. Chỉ định và cách chuẩn bị không giống nhau ở mọi vị trí, còn kết quả cần được đọc cùng hình ảnh và bối cảnh lâm sàng thay vì diễn giải riêng lẻ.

Tại Trung tâm Y khoa NeoMedic, người bệnh sẽ được thăm khám, đánh giá cùng bác sĩ chuyên khoa ung bướu uy tín, cùng hệ thống siêu âm, xét nghiệm hiện đại, cho kết quả nhanh chóng, chính xác.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ. Nếu xuất hiện khó thở hoặc sưng vùng cổ tăng nhanh sau FNA, cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế. Quyết định số 3123/QĐ-BYT ngày 02/10/2025 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Giải phẫu bệnh”. Có hiệu lực từ 01/07/2026.
2. National Cancer Institute. NCI Dictionary of Cancer Terms: FNA biopsy; Fine-Needle Aspiration Biopsy; Needle Biopsy; Biopsy; Core Needle Biopsy.
3. Tessler FN, Middleton WD, Grant EG, et al. ACR Thyroid Imaging, Reporting and Data System (TI-RADS): White Paper of the ACR TI-RADS Committee. Journal of the American College of Radiology. 2017;14(5):587–595. doi:10.1016/j.jacr.2017.01.046.
4. Durante C, Hegedüs L, Czarniecka A, et al. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for thyroid nodule management. European Thyroid Journal. 2023;12(5). doi:10.1530/ETJ-23-0067.
5. Ali SZ, Baloch ZW, Cochand-Priollet B, et al. The 2023 Bethesda System for reporting thyroid cytopathology. Journal of the American Society of Cytopathology. 2023;12(5):319–325. doi:10.1016/j.jasc.2023.05.005.
6. Park JY, Choi W, Hong AR, et al. A Comprehensive Assessment of the Harms of Fine-Needle Aspiration Biopsy for Thyroid Nodules: A Systematic Review. Endocrinology and Metabolism. 2023;38(1):104–116. doi:10.3803/EnM.2023.1669.
7. RadiologyInfo.org – American College of Radiology/Radiological Society of North America. Ultrasound-Guided Thyroid Biopsy.
8. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Fine Needle Aspiration (FNA) of Your Thyroid; What to Expect After Your Fine Needle Aspiration.
9. Kroft SH, Sever CE, Bagg A, et al. Laboratory Workup of Lymphoma in Adults: Guideline From the American Society for Clinical Pathology and the College of American Pathologists. American Journal of Clinical Pathology. 2021;155(1):12–37. doi:10.1093/ajcp/aqaa191.
10. Eichenauer DA, André M, Borchmann P, et al. Hodgkin lymphoma: EHA Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment, and follow-up. HemaSphere. 2026;10(6). doi:10.1002/hem3.70422.