Chỉ định đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp (RFA) và rủi ro

Đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp (RFA) là phương pháp điều trị ít xâm lấn có thể được cân nhắc khi nhân giáp lành tính gây chèn ép, khó chịu vùng cổ hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ. Tuy nhiên, không phải nhân tuyến giáp nào cũng cần can thiệp.

RFA sử dụng năng lượng sóng cao tần để tạo nhiệt tại mô đích, từ đó làm giảm thể tích nhân theo thời gian. Trước điều trị, bác sĩ cần xác nhận tính lành tính, đánh giá đặc điểm nhân và các yếu tố liên quan đến an toàn thủ thuật.

Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi ThS.BS. Trần Thanh Bình, Trung tâm Y khoa NeoMedic. Nội dung tập trung vào chỉ định, đánh giá trước điều trị, hiệu quả, quy trình, biến chứng và theo dõi sau RFA.

Điểm quan trọng: Không có một ngưỡng kích thước tính bằng centimet áp dụng cho tất cả người bệnh. Quyết định RFA cần dựa trên triệu chứng, ảnh hưởng thẩm mỹ, đặc điểm siêu âm, kết quả chẩn đoán và khả năng thực hiện thủ thuật an toàn.

Tìm hiểu chung về đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

Đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp, tên tiếng Anh là Radiofrequency Ablation (RFA), là phương pháp can thiệp ít xâm lấn sử dụng năng lượng sóng cao tần để tạo nhiệt và phá hủy có kiểm soát phần mô nhân được lựa chọn điều trị.

Trong quá trình thực hiện, bác sĩ đưa điện cực vào nhân dưới hướng dẫn siêu âm. Năng lượng từ điện cực tạo nhiệt tại mô đích và tác động lên các tế bào trong vùng điều trị.

Siêu âm giúp bác sĩ theo dõi vị trí điện cực, phạm vi tác động và mối liên quan giữa nhân với các cấu trúc xung quanh như khí quản, thực quản, mạch máu và các dây thần kinh liên quan đến giọng nói.

Sau thủ thuật, phần mô đã điều trị tiếp tục thay đổi và được cơ thể hấp thu dần. Vì vậy, thể tích nhân thường giảm theo thời gian thay vì thay đổi hoàn toàn ngay sau can thiệp.

Khác với phẫu thuật lấy bỏ tổn thương, RFA tác động vào mô đích qua da và hướng đến bảo tồn phần mô tuyến giáp ngoài vùng điều trị.

Đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp giúp giảm thể tích nhân, và triệu chứng

Mục tiêu điều trị của RFA

RFA hướng đến giảm thể tích nhân, cải thiện những vấn đề do nhân gây ra và hạn chế ảnh hưởng đến mô tuyến giáp lành xung quanh.

Các mục tiêu chính gồm:

• Giảm thể tích nhân, mô được điều trị thu nhỏ dần theo thời gian.
• Cải thiện triệu chứng, giảm cảm giác chèn ép, căng tức hoặc nuốt vướng liên quan đến nhân.
• Cải thiện thẩm mỹ, khối lồi vùng cổ có thể giảm khi nhân nhỏ lại.
• Bảo tồn mô tuyến giáp, tập trung điều trị phần mô đích thay vì cắt bỏ mô tuyến giáp bằng phẫu thuật.

RFA không yêu cầu nhân phải biến mất hoàn toàn để được xem là đạt mục tiêu lâm sàng; kết quả còn được đánh giá dựa trên triệu chứng và ảnh hưởng thẩm mỹ.

Chỉ định đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp (RFA)

RFA chủ yếu được xem xét đối với nhân tuyến giáp lành tính gây triệu chứng chèn ép hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ. Quyết định còn phụ thuộc đặc điểm nhân, khả năng thực hiện an toàn và mong muốn của người bệnh sau khi được tư vấn.

Nhân lành tính không gây ảnh hưởng đáng kể thường có thể được theo dõi thay vì can thiệp ngay.

1. Nhân tuyến giáp lành tính gây chèn ép hoặc khó chịu

Một nhân tuyến giáp có thể lành tính nhưng vẫn ảnh hưởng đến sinh hoạt do kích thước hoặc vị trí.

Các biểu hiện cần được đánh giá gồm:

• Căng tức hoặc cảm giác có khối ở vùng cổ.
• Nuốt vướng hoặc cảm giác có dị vật.
• Khó chịu khi cử động cổ.
• Triệu chứng kéo dài và được xác định có liên quan đến nhân giáp.

Các biểu hiện như nuốt vướng, đau họng hoặc khó chịu vùng cổ không mặc nhiên do nhân tuyến giáp gây ra. Nếu triệu chứng không tương xứng với đặc điểm tổn thương, có thể cần đánh giá thêm nguyên nhân khác.

Nhân tuyến giáp gây chèn ép, khó nuốt

2. Nhân lành tính ảnh hưởng thẩm mỹ

Một số người bệnh nhận thấy khối lồi hoặc mất cân đối vùng cổ dù không có triệu chứng chèn ép đáng kể.

Ảnh hưởng thẩm mỹ có thể là một yếu tố khi cân nhắc RFA, nhưng quyết định vẫn cần dựa trên chẩn đoán, cấu trúc nhân và khả năng can thiệp an toàn.

Kết quả thẩm mỹ thường hình thành dần khi thể tích nhân giảm và có thể khác nhau giữa từng người.

3. Kích thước, thể tích và vị trí của nhân

Kích thước là yếu tố quan trọng nhưng không phải tiêu chí duy nhất quyết định RFA.

Khi tư vấn, bác sĩ thường xem xét:

• Kích thước và thể tích nhân.
• Vị trí trong tuyến giáp.
• Thành phần đặc, nang hoặc hỗn hợp.
• Mối liên quan với các cấu trúc lân cận.
• Khả năng quan sát và can thiệp dưới siêu âm.
• Mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc thẩm mỹ.

Một nhân lớn nhưng không gây triệu chứng không mặc nhiên cần RFA. Ngược lại, nhân nhỏ hơn vẫn có thể được cân nhắc nếu gây ảnh hưởng đáng kể và đáp ứng các điều kiện chuyên môn.

Xác định kích thước, vị trí của nhân

4. Theo dõi nhân lành tính không triệu chứng

Nếu nhân được đánh giá lành tính, không gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ đáng kể, bác sĩ có thể đề xuất theo dõi.

Theo dõi giúp nhận diện thay đổi về kích thước, hình ảnh hoặc triệu chứng theo thời gian. Nếu nhân ổn định, không nhất thiết phải can thiệp chỉ vì phát hiện có nhân tuyến giáp.

5. Trường hợp cần đánh giá đặc biệt hoặc cân nhắc phương pháp khác

Một số tình huống chưa phù hợp để thực hiện RFA ngay:

• Chưa xác nhận tính lành tính cần hoàn thiện chẩn đoán.
• Có đặc điểm nghi ngờ ác tính cần được đánh giá theo hướng chuyên khoa phù hợp.
• Siêu âm và tế bào học không thống nhất có thể cần lấy mẫu hoặc đánh giá lại.
• Nhân khó quan sát hoặc nằm sát cấu trúc quan trọng cần đánh giá khả năng can thiệp an toàn.
• Bướu đa nhân lớn hoặc có nguy cơ chảy máu cần xem xét toàn bộ bệnh lý và các yếu tố nguy cơ.

Những tình huống này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc không thể RFA. Bác sĩ cần đánh giá từng trường hợp trước khi quyết định.

RFA điều trị nhân lành tính không được tự động áp dụng cho nhân nghi ngờ ung thư.

Hỗ trợ đánh giá hoặc cân nhắc phương pháp điều trị khác

Các bước kiểm tra trước khi đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

Trước RFA, người bệnh cần được đánh giá lâm sàng, siêu âm, xác nhận tính lành tính và kiểm tra các yếu tố liên quan đến an toàn.

Mục tiêu là xác định người bệnh có phù hợp với RFA hay không và lập kế hoạch điều trị theo đặc điểm cụ thể của tổn thương.

Siêu âm và đánh giá đặc điểm nhân tuyến giáp

Siêu âm giúp xác định đặc điểm nhân và là phương tiện quan trọng để hướng dẫn can thiệp.

Những nội dung chính gồm:

• Xác định vị trí, mối liên quan với các cấu trúc vùng cổ.
• Kích thước và thể tích làm cơ sở so sánh trước và sau điều trị.
• Cấu trúc, thành phần đặc, dịch hoặc hỗn hợp.
• Đặc điểm nguy cơ bờ, hình dạng, độ hồi âm và các dấu hiệu siêu âm liên quan.
• Mạch máu và cấu trúc lân cận hỗ trợ lập kế hoạch can thiệp an toàn.

Nếu đã có nhiều lần siêu âm, việc so sánh kết quả theo thời gian giúp đánh giá diễn tiến tốt hơn một lần đo đơn lẻ.

Xác nhận tính lành tính của nhân

Xác nhận nhân tuyến giáp lành tính là bước quan trọng trước khi cân nhắc RFA điều trị nhân lành tính.

Phương pháp thường được sử dụng là chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm, gọi tắt là FNA (Fine-Needle Aspiration).

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc sinh thiết kim lõi (CNB) để bổ sung thông tin chẩn đoán.

Xác nhận nhân tuyến giáp lành tính

Ý nghĩa của kết quả FNA

Kết quả FNA cần được xem xét cùng đặc điểm siêu âm và tình trạng lâm sàng.

• Lành tính là cơ sở quan trọng khi cân nhắc RFA.
• Chưa xác định có thể cần lấy mẫu lại hoặc đánh giá bổ sung.
• Nghi ngờ cần xử trí theo hướng chẩn đoán phù hợp.
• Không thống nhất với siêu âm cần được đánh giá lại trước điều trị.

Số lần FNA hoặc CNB trước RFA

Không nên áp dụng một quy tắc duy nhất cho mọi nhân tuyến giáp.

Hướng dẫn của Korean Society of Thyroid Radiology khuyến nghị nhân lành tính thông thường được xác nhận bằng ít nhất hai kết quả FNA hoặc CNB lành tính trước RFA.

Một kết quả lành tính có thể được xem là đủ trong một số tình huống có hình ảnh siêu âm rất điển hình của tổn thương lành tính hoặc đối với nhân tăng chức năng trong bối cảnh phù hợp.

ETA 2023 cũng khuyến nghị chẩn đoán tế bào học lành tính lặp lại trước thủ thuật can thiệp ít xâm lấn, ngoại trừ một số nhân EU-TIRADS 2.

Số lần lấy mẫu cần được bác sĩ quyết định dựa trên đặc điểm nhân và hướng dẫn chuyên môn được áp dụng.

Đánh giá TI-RADS 3 và quyết định RFA

TI-RADS 3 không tự động đồng nghĩa với việc nhân tuyến giáp đủ điều kiện thực hiện RFA. Cần xác định hệ thống phân loại đang được sử dụng vì ACR TI-RADS và EU-TIRADS có tiêu chí phân nhóm và ngưỡng FNA khác nhau.

Khi cân nhắc RFA, bác sĩ còn xem xét:

• Đặc điểm siêu âm.
• Kết quả FNA hoặc phương pháp lấy mẫu phù hợp.
• Triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ.
• Kích thước, vị trí và cấu trúc nhân.
• Khả năng thực hiện thủ thuật an toàn.

Nếu hình ảnh siêu âm đáng lo ngại nhưng tế bào học lành tính, có thể cần đánh giá lại trước khi điều trị.

Đánh giá TI-RADS 3

Đánh giá chức năng tuyến giáp và các yếu tố an toàn

Bên cạnh siêu âm và tế bào học, bác sĩ cần xem xét chức năng tuyến giáp, bệnh lý đi kèm, thuốc đang sử dụng và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thủ thuật.

TSH là xét nghiệm thường được sử dụng để đánh giá hoạt động của tuyến giáp. Các xét nghiệm khác được lựa chọn theo tình trạng lâm sàng.

Những thông tin cần lưu ý trước RFA gồm:

• Thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Tiền sử chảy máu, bệnh lý đi kèm hoặc phẫu thuật vùng cổ.
• Tình trạng giọng nói, người có khàn tiếng hoặc yếu tố nguy cơ có thể cần đánh giá dây thanh.
• Các can thiệp vùng cổ trước đó có thể ảnh hưởng đến giải phẫu và kế hoạch điều trị.

Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu trước RFA. Mọi điều chỉnh cần được bác sĩ hướng dẫn.

Theo ETA 2020, nội soi thanh quản trước điều trị được khuyến nghị ở người có khàn tiếng, tiền sử phẫu thuật vùng cổ hoặc nhân nằm gần cấu trúc giải phẫu có nguy cơ.

Khi đi khám, người bệnh nên mang theo:

• Kết quả siêu âm trước đây.
• Phiếu FNA hoặc sinh thiết nếu có.
• Kết quả xét nghiệm chức năng tuyến giáp.
• Danh sách thuốc đang sử dụng.
• Hồ sơ bệnh lý hoặc can thiệp vùng cổ trước đây.

Hiệu quả của RFA đối với nhân tuyến giáp lành tính

RFA có thể giúp giảm thể tích nhân tuyến giáp lành tính và cải thiện triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ ở những trường hợp được lựa chọn phù hợp.

Hiệu quả thường hình thành dần theo thời gian và có thể khác nhau giữa từng người.

1. Khả năng giảm thể tích nhân

Một chỉ số thường được sử dụng để đánh giá kết quả là Volume Reduction Rate (VRR), tức tỷ lệ giảm thể tích nhân so với trước điều trị.

Ví dụ, nếu nhân có thể tích ban đầu 10 mL và sau điều trị còn 4 mL, VRR là 60%.

Đây chỉ là ví dụ minh họa cách tính. VRR không phải tỷ lệ khỏi bệnh và không dự báo chính xác kết quả của từng người.

Giảm thể tích nhân

2. Khả năng cải thiện triệu chứng và thẩm mỹ

Khi thể tích nhân giảm, cảm giác chèn ép, căng tức, nuốt vướng hoặc khối lồi vùng cổ có thể cải thiện.

Mức giảm thể tích và mức cải thiện triệu chứng không phải lúc nào cũng hoàn toàn tương ứng. Vì vậy, hiệu quả được đánh giá bằng cả siêu âm và biểu hiện lâm sàng.

3. Bằng chứng về hiệu quả sau ba năm

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp của Zhao và cộng sự, công bố trên European Radiology năm 2025, đánh giá kết quả dài hạn của các phương pháp đốt nhiệt đối với nhân tuyến giáp lành tính.

Trong phân tích riêng theo từng kỹ thuật, tỷ lệ giảm thể tích gộp của phân nhóm RFA sau ba năm là:

79,51%

Tỷ lệ giảm thể tích gộp ở phân nhóm RFA sau ba năm

Zhao và cộng sự, European Radiology, 2025.
DOI: 10.1007/s00330-025-11543-y

Đây là kết quả tổng hợp từ nhiều nghiên cứu, không phải tỷ lệ khỏi bệnh hoặc kết quả được bảo đảm cho từng người.

Con số này không có nghĩa 79,51% người bệnh có nhân biến mất hoàn toàn. Kết quả cá nhân còn phụ thuộc đặc điểm nhân, kỹ thuật thực hiện và quá trình theo dõi.

4. Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả

Đáp ứng sau RFA có thể chịu ảnh hưởng bởi:

• Thể tích ban đầu của nhân.
• Cấu trúc đặc, nang hoặc hỗn hợp.
• Vị trí và mối liên quan với cấu trúc lân cận.
• Phạm vi mô có thể được điều trị an toàn.
• Đặc điểm và mục tiêu điều trị của người bệnh.

Do đó, kết quả của một người không nên được dùng để dự đoán trực tiếp kết quả của người khác.

5. Giới hạn của phương pháp và khả năng điều trị bổ sung

Sau RFA, siêu âm vẫn có thể ghi nhận mô nhân còn lại. Điều này không tự động có nghĩa điều trị thất bại hoặc bắt buộc phải thực hiện thêm thủ thuật.

Nếu nhân đã giảm phù hợp, ổn định và triệu chứng được kiểm soát, người bệnh có thể tiếp tục theo dõi.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bổ sung nếu kết quả chưa đạt mục tiêu hoặc triệu chứng vẫn còn đáng kể.

Nhân tuyến giáp tái phát

6. Khả năng nhân phát triển trở lại

Một số nhân có thể tăng thể tích trở lại sau giai đoạn đã thu nhỏ.

Theo ETA 2020, regrowth sau điều trị được định nghĩa là thể tích nhân tăng hơn 50% so với thể tích thấp nhất từng ghi nhận sau đốt.

Nếu xảy ra regrowth, bác sĩ sẽ xem xét diễn tiến trên siêu âm, triệu chứng và đặc điểm phần mô còn lại để quyết định tiếp tục theo dõi hay đánh giá điều trị bổ sung.

Nếu xuất hiện thay đổi không phù hợp với diễn tiến dự kiến, có thể cần đánh giá lại chẩn đoán trước khi can thiệp tiếp.

So sánh RFA với theo dõi, tiêm cồn và phẫu thuật

Theo dõi, RFA, tiêm cồn và phẫu thuật có vai trò khác nhau trong quản lý nhân tuyến giáp.

Theo dõi thay vì can thiệp ngay

Theo dõi phù hợp với nhiều nhân lành tính không gây ảnh hưởng đáng kể.

Nếu kích thước, hình ảnh hoặc triệu chứng thay đổi trong quá trình theo dõi, bác sĩ sẽ đánh giá lại hướng xử trí.

Tiêm cồn đối với nhân dạng nang

Tiêm cồn, hay Ethanol Ablation (EA), có vai trò trong điều trị một số tổn thương nang phù hợp.

ETA 2023 khuyến nghị cân nhắc EA như phương pháp đầu tay đối với tổn thương nang thuần túy hoặc chủ yếu dạng nang. RFA có thể được cân nhắc trong một số trường hợp khác sau đánh giá chuyên khoa.

Vai trò của phẫu thuật

Phẫu thuật vẫn là lựa chọn quan trọng khi cần cắt bỏ tổn thương, lấy bệnh phẩm để đánh giá mô bệnh học hoặc khi bệnh lý tuyến giáp không phù hợp với RFA.

Ở người có bướu đa nhân lớn gây chèn ép đáng kể, cần đánh giá toàn bộ tuyến giáp thay vì chỉ một nhân riêng lẻ.

Phẫu thuật loại bỏ nhân tuyến giáp

Quy trình đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

RFA được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm, thường với gây tê tại chỗ. Trong suốt thủ thuật, bác sĩ theo dõi vị trí điện cực và vùng mô được điều trị.

Các bước chính thường gồm:

• Chuẩn bị trước thủ thuật: kiểm tra hồ sơ, xét nghiệm, chẩn đoán, thuốc đang dùng và bệnh lý đi kèm.
• Chuẩn bị tại phòng can thiệp: bố trí tư thế, chuẩn bị vùng cổ và xác định lại nhân bằng siêu âm.
• Gây tê và đưa điện cực: điện cực được đưa vào mô đích dưới hướng dẫn siêu âm.
• Thực hiện RFA: năng lượng tạo nhiệt tại vùng cần điều trị; bác sĩ theo dõi để kiểm soát phạm vi tác động.
• Theo dõi trong thủ thuật: nếu có đau tăng, cảm giác bất thường hoặc thay đổi giọng nói, người bệnh cần thông báo ngay.
• Đánh giá sau thủ thuật: kiểm tra đau, sưng, dấu hiệu chảy máu, giọng nói và tình trạng hô hấp.

Trước khi ra về, người bệnh cần được hướng dẫn chăm sóc, dấu hiệu cảnh báo và lịch tái khám.

Biến chứng có thể xảy ra sau đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

RFA là thủ thuật ít xâm lấn nhưng vẫn có nguy cơ biến chứng do tuyến giáp nằm gần mạch máu, khí quản, thực quản và các dây thần kinh liên quan đến giọng nói.

Đau, căng tức hoặc sưng nhẹ có thể xuất hiện sau thủ thuật. Các triệu chứng tăng nhanh hoặc kéo dài cần được đánh giá.

Chảy máu hoặc tụ máu

Chảy máu có thể xảy ra tại vị trí đưa điện cực hoặc mô lân cận.

Biểu hiện có thể gồm:

• Đau hoặc căng tức tăng rõ.
• Sưng vùng cổ.
• Xuất hiện khối sưng bất thường tại vùng can thiệp.

Diễn tiến của sưng và đau cần được theo dõi để phân biệt phản ứng thông thường với biến chứng cần xử trí.

Thay đổi giọng nói hoặc khàn tiếng

Do tuyến giáp nằm gần các dây thần kinh liên quan đến vận động dây thanh, thay đổi giọng nói là biến chứng cần được chú ý.

Người bệnh có thể gặp:

• Khàn tiếng mới xuất hiện.
• Giọng yếu.
• Thay đổi chất giọng.
• Khó phát âm như trước.

Không thể khẳng định mọi thay đổi giọng nói đều chỉ là tạm thời. Nếu xuất hiện khàn tiếng mới sau RFA, người bệnh nên liên hệ cơ sở điều trị.

Thay đổi giọng nói, khàn tiếng

Tổn thương nhiệt ngoài vùng điều trị

Năng lượng nhiệt có thể ảnh hưởng đến mô hoặc cấu trúc lân cận nếu vùng tác động vượt ngoài phạm vi mong muốn.

Các vấn đề được mô tả trong tài liệu chuyên môn có thể gồm:

• Bỏng da.
• Tổn thương mô mềm.
• Ảnh hưởng đến các cấu trúc nằm gần nhân.

Vị trí nhân và các cấu trúc nguy cơ cần được đánh giá trước khi can thiệp.

Vỡ nhân sau đốt

Trong một số trường hợp, có thể xuất hiện hiện tượng vỡ nhân sau RFA.

Biểu hiện có thể gồm:

• Đau vùng cổ xuất hiện hoặc tăng trở lại.
• Sưng tại khu vực đã điều trị.
• Cảm giác căng hoặc xuất hiện khối bất thường sau giai đoạn hồi phục ban đầu.

Tình trạng này cần được bác sĩ đánh giá.

Thay đổi chức năng tuyến giáp

RFA hướng đến bảo tồn mô tuyến giáp lành nhưng không có nghĩa chức năng tuyến giáp chắc chắn không thể thay đổi.

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi:

• Người bệnh đã có rối loạn chức năng tuyến giáp.
• Nhân có liên quan đến tăng chức năng.
• Xuất hiện triệu chứng gợi ý thay đổi chức năng tuyến giáp sau điều trị.

Dấu hiệu cần thăm khám hoặc cấp cứu sau RFA

Người bệnh không nên chờ đến lịch tái khám nếu xuất hiện triệu chứng bất thường đáng kể.

Cần cấp cứu ngay nếu có:

• Sưng cổ tăng nhanh.
• Khó thở hoặc thở rít.
• Cảm giác đường thở bị chèn ép tăng nhanh.

Cần liên hệ cơ sở điều trị sớm nếu có:

• Đau dữ dội hoặc đau tăng rõ.
• Sưng đau vùng cổ tiến triển.
• Sốt.
• Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói mới xuất hiện.

Nếu triệu chứng tiến triển nhanh hoặc kèm khó thở, cần chuyển sang cấp cứu.

Theo dõi lâu dài sau đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

Theo dõi sau RFA giúp đánh giá mức độ đáp ứng, diễn tiến của phần mô còn lại và sự thay đổi triệu chứng theo thời gian.

Theo ETA 2020, các mốc tái khám tham khảo sau đốt nhiệt gồm khoảng 3, 6 và 12 tháng. Sau năm đầu, lịch theo dõi được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể.

Tái khám trong năm đầu sau RFA

Các mốc thường được tham khảo gồm:

• Khoảng 3 tháng: triệu chứng, thể tích nhân và hình ảnh vùng điều trị.
• Khoảng 6 tháng: xu hướng giảm thể tích và đặc điểm phần mô còn lại.
• Khoảng 12 tháng: VRR, triệu chứng, thay đổi thẩm mỹ và kế hoạch tiếp theo.
• Chức năng tuyến giáp: kiểm tra khi có chỉ định.

Hiệu quả nên được đánh giá dựa trên xu hướng qua nhiều lần tái khám thay vì một lần siêu âm đơn lẻ.

Bác sĩ thăm khám đánh giá lại

Theo dõi sau năm đầu

Sau năm đầu, người bệnh vẫn có thể cần theo dõi định kỳ.

ETA 2020 đề cập khoảng cách theo dõi khoảng 1–2 năm ở người không có triệu chứng, nhưng lịch thực tế cần được cá nhân hóa.

Có thể cần theo dõi sát hơn khi:

• Nhân ban đầu lớn.
• Phần mô còn lại đáng kể.
• Mức giảm thể tích chưa đạt mục tiêu.
• Triệu chứng chưa cải thiện hoặc xuất hiện trở lại.

Nếu có triệu chứng mới, không nên chờ đến đúng lịch hẹn mới đi khám.

Đánh giá phần mô còn lại sau RFA

Siêu âm giúp theo dõi vùng đã điều trị và so sánh diễn tiến qua các lần tái khám.

Bác sĩ thường xem xét:

• Thể tích hiện tại so với trước RFA.
• Xu hướng thay đổi qua các lần siêu âm.
• Đặc điểm phần mô còn lại.
• Triệu chứng và thay đổi thẩm mỹ.

Người thực hiện siêu âm nên biết tiền sử RFA vì mô sau đốt có thể thay đổi cấu trúc và độ hồi âm.

Khi nào cần đánh giá khả năng điều trị bổ sung?

Can thiệp bổ sung không được quyết định chỉ vì siêu âm vẫn còn thấy mô nhân.

Có thể cần đánh giá thêm khi:

• Nhân tăng thể tích trở lại.
• Triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ tái xuất hiện.
• Kết quả chưa đạt mục tiêu điều trị.
• Xuất hiện đặc điểm mới cần làm rõ.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn tiếp tục theo dõi, RFA bổ sung hoặc phương pháp khác.

Chuẩn bị cho các lần tái khám

Người bệnh nên lưu giữ hồ sơ để bác sĩ có dữ liệu so sánh lâu dài.

Khi tái khám, nên mang:

• Kết quả siêu âm trước và sau RFA.
• Hồ sơ thủ thuật.
• Kết quả xét nghiệm tuyến giáp nếu có.
• Danh sách thuốc đang sử dụng.

Nên thông báo thêm nếu xuất hiện thay đổi về cảm giác vùng cổ, nuốt vướng, giọng nói hoặc hình dạng khối nhân.

Câu hỏi thường gặp về đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp

Đốt RFA tuyến giáp có để lại sẹo không?

RFA là kỹ thuật can thiệp qua da, không cần tạo đường mổ để lấy nhân ra ngoài nên có ưu điểm về mặt thẩm mỹ so với phẫu thuật có đường mổ vùng cổ.

Tuy nhiên, không nên bảo đảm hoàn toàn không để lại dấu vết. Vị trí chọc kim vẫn có thể có thay đổi tại chỗ và mức độ hồi phục khác nhau giữa từng người.

Sau RFA có phải uống hormone tuyến giáp suốt đời không?

Không mặc định phải dùng hormone tuyến giáp suốt đời sau RFA.

Nhu cầu dùng thuốc phụ thuộc chức năng tuyến giáp và bệnh lý đi kèm. Người đang sử dụng thuốc tuyến giáp trước thủ thuật không nên tự ngừng hoặc thay đổi thuốc sau RFA.

Sau đốt RFA bao lâu có thể sinh hoạt bình thường?

Thời gian hồi phục phụ thuộc tình trạng người bệnh và đặc điểm can thiệp.

Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn về vận động, chăm sóc vùng can thiệp và thời điểm trở lại công việc. Nếu còn đau, sưng hoặc có triệu chứng bất thường, cần trao đổi với bác sĩ.

Chi phí đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp bao nhiêu?

Chi phí RFA cần được xác nhận trực tiếp tại cơ sở điều trị vì có thể phụ thuộc đặc điểm nhân, quá trình đánh giá trước thủ thuật và các dịch vụ liên quan.

Người bệnh nên hỏi rõ:

• Phí khám và tư vấn.
• Xét nghiệm hoặc thăm dò trước thủ thuật.
• Vật tư và chi phí RFA.
• Theo dõi sau điều trị.

Không nên chỉ so sánh giá thủ thuật khi chưa biết những hạng mục nào đã được bao gồm.

Chi phí đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp tùy vào cơ sở điều trị

Bảo hiểm y tế có chi trả chi phí RFA không?

Khả năng thanh toán cần được kiểm tra theo quy định hiện hành, điều kiện của người bệnh và phạm vi dịch vụ tại cơ sở thực hiện.

Trước điều trị, nên hỏi bộ phận bảo hiểm hoặc tài chính về điều kiện thanh toán, khoản được chi trả và phần chi phí cần tự thanh toán.

Đốt sóng cao tần nhân tuyến giáp có thể là lựa chọn ít xâm lấn đối với một số nhân lành tính gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ. Việc có phù hợp với RFA hay không cần dựa trên chẩn đoán, đặc điểm tổn thương và các yếu tố an toàn, không chỉ dựa vào kích thước nhân.

Nếu đang có nhân tuyến giáp hoặc xuất hiện triệu chứng vùng cổ, người bệnh có thể mang kết quả siêu âm và hồ sơ liên quan đến Trung tâm Y khoa NeoMedic để được bác sĩ đánh giá.

Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo:

R1 - American Thyroid Association, 2023

Sinclair CF, Baek JH, Hands KE, et al. General Principles for the Safe Performance, Training, and Adoption of Ablation Techniques for Benign Thyroid Nodules: An American Thyroid Association Statement.
Thyroid. 2023;33(10):1150–1170.
DOI: 10.1089/thy.2023.0281.

R2 - European Thyroid Association, 2023

Durante C, Hegedüs L, Czarniecka A, et al. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for Thyroid Nodule Management.
European Thyroid Journal. 2023;12(5).
DOI: 10.1530/ETJ-23-0067.

R3 - European Thyroid Association, 2020

Papini E, Monpeyssen H, Frasoldati A, Hegedüs L. 2020 European Thyroid Association Clinical Practice Guideline for the Use of Image-Guided Ablation in Benign Thyroid Nodules.
European Thyroid Journal. 2020;9(4):172–185.
DOI: 10.1159/000508484.

R4 - Zhao et al., 2025

Zhao X, Xue J, Yu W, et al. The Long-term Effects of Thermal Ablation for Benign Thyroid Nodules: A Systematic Review and Meta-analysis.
European Radiology. 2025;35(10):6089–6100.
DOI: 10.1007/s00330-025-11543-y.

R5 - Korean Society of Thyroid Radiology, 2018

Kim JH, Baek JH, Lim HK, et al. 2017 Thyroid Radiofrequency Ablation Guideline: Korean Society of Thyroid Radiology.
Korean Journal of Radiology. 2018;19(4):632–655.
DOI: 10.3348/kjr.2018.19.4.632.

R6 - Đồng thuận chuyên gia Việt Nam, 2026

Nguyễn Thị Tố Ngân, Phạm Minh Thông, Vũ Đăng Lưu, và cộng sự. Đồng thuận chuyên gia về điều trị nhân tuyến giáp bằng phương pháp đốt sóng cao tần (RFA).
Tạp chí Điện quang & Y học hạt nhân Việt Nam. 2026;5:3–22.
DOI: 10.55046/vjrnm.5.1537.2025.