Nội soi dạ dày có đau không? Chuyên gia giải đáp từ A- Z

Nội soi dạ dày có đau không là băn khoăn của rất nhiều người trước khi được bác sĩ chỉ định thực hiện. Cảm giác khi nội soi dạ dày còn tùy thuộc vào phương pháp thực hiện, ngưỡng chịu đau của mỗi người và tay nghề của bác sĩ thực hiện. Theo các nghiên cứu của Hiệp hội Nội soi tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE), nội soi dạ dày là phương pháp quan trọng giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý như viêm dạ dày, loét dạ dày - tá tràng, polyp dạ dày và ung thư đường tiêu hóa trên. Để hiểu rõ hơn về cảm giác khi nội soi dạ dày và những điều cần lưu ý giúp quá trình thực hiện diễn ra nhẹ nhàng, dễ chịu hơn, hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây.

Bài viết được tham vấn y khoa bởi Ths. BS. Trần Đức Cảnh đến từ  Trung tâm Y khoa NeoMedic.

Nội soi dạ dày thường không gây đau như nhiều người lo lắng. Với nội soi thường, người bệnh có thể cảm thấy vướng họng, buồn nôn hoặc khó chịu nhẹ trong vài phút khi ống soi đi qua họng. Nếu thực hiện nội soi dạ dày gây mê, người bệnh sẽ ngủ trong suốt quá trình nội soi và hầu như không cảm nhận được cảm giác khó chịu. Mức độ khó chịu khi nội soi còn phụ thuộc vào phương pháp thực hiện, tay nghề bác sĩ, hệ thống nội soi và khả năng phối hợp của người bệnh.

Nội soi dạ dày có đau không?

Nội soi dạ dày không gây đau và khó chịu nhiều cho người bệnh trong quá trình thực hiện. Với phương pháp nội soi không gây mê, người bệnh có thể cảm thấy vướng ở cổ họng, buồn nôn hoặc khó chịu khi ống nội soi đi qua họng. Cảm giác này thường chỉ kéo dài trong vài phút đầu và giảm nhanh sau khi kết thúc thủ thuật. Với phương pháp nội soi gây mê, người bệnh sẽ được gây mê trong toàn bộ quá trình thực hiện nên hầu như không cảm nhận được quá trình nội soi.

Mức độ khó chịu ở mỗi người không hoàn toàn giống nhau mà còn phụ thuộc vào phương pháp nội soi, tình trạng sức khỏe, khả năng phối hợp của người bệnh và kinh nghiệm của bác sĩ thực hiện. Thay vì quá lo lắng nội soi dạ dày có đau không, người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và chuẩn bị tâm lý thoải mái để quá trình nội soi diễn ra nhẹ nhàng, an toàn.

Cảm giác khi nội soi dạ dày thường do:

• Phương pháp nội soi: Nội soi thường có thể gây cảm giác vướng họng hoặc buồn nôn nhẹ trong thời gian ngắn, trong khi nội soi gây mê giúp người bệnh ngủ trong suốt quá trình thực hiện nên hầu như không cảm nhận được cảm giác khó chịu.
• Tay nghề và kinh nghiệm của bác sĩ: Bác sĩ có kinh nghiệm cùng thao tác đúng kỹ thuật sẽ giúp đưa ống nội soi nhẹ nhàng, hạn chế kích thích vùng họng và rút ngắn thời gian thực hiện.
• Hệ thống nội soi: Thiết bị nội soi hiện đại với ống soi có đường kính nhỏ, hình ảnh rõ nét giúp quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, đồng thời giảm cảm giác khó chịu cho người bệnh.
• Tâm lý của người bệnh: Căng thẳng hoặc quá lo lắng có thể làm tăng phản xạ buồn nôn và khiến người bệnh cảm thấy khó chịu hơn trong khi nội soi. Giữ tâm lý thư giãn sẽ giúp quá trình thực hiện dễ dàng hơn.
• Tình trạng sức khỏe: Người có phản xạ họng nhạy, viêm họng, viêm amidan hoặc một số bệnh lý thực quản có thể nhạy cảm hơn khi đưa ống nội soi qua họng.
• Sự phối hợp trong quá trình nội soi: Thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ như nhịn ăn trước nội soi, hít thở đều, thả lỏng cơ thể và không cố nuốt khi ống soi đi qua sẽ góp phần giảm cảm giác khó chịu và giúp quá trình nội soi diễn ra thuận lợi.

Mặc dù có thể gây khó chịu nhẹ trong thời gian ngắn, nội soi dạ dày vẫn là phương pháp quan trọng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng để phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiêu hóa. Ở các phần tiếp theo, hãy cùng tìm hiểu cảm giác thực tế khi nội soi dạ dày và sự khác biệt giữa nội soi thường với nội soi gây mê.

Nội soi dạ dày thường ít gây đau và khó chịu cho người bệnh

Cảm giác người bệnh thường gặp phải khi nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày có đau không? Dù biết cảm giác khi nội soi dạ dày không gây đau nhiều nhưng người bệnh vẫn băn khoăn quá trình thực hiện sẽ diễn ra như thế nào và cơ thể có cảm giác gì. Tuy nhiên, cảm giác của mỗi người không giống nhau và thay đổi tùy theo thời điểm thực hiện nội soi. Phần lớn chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ trong thời gian ngắn, đặc biệt nếu thực hiện đúng theo hướng dẫn hoặc lựa chọn nội soi gây mê.

Trước khi nội soi dạ dày

Trước khi bắt đầu nội soi, đa số người bệnh chưa xuất hiện cảm giác đau mà chủ yếu là tâm lý hồi hộp hoặc lo lắng vì chưa từng thực hiện thủ thuật. Ở giai đoạn này, bác sĩ sẽ kiểm tra thông tin sức khỏe, giải thích quy trình, hướng dẫn tư thế nằm và thực hiện các bước chuẩn bị cần thiết. Nếu nội soi thường, người bệnh sẽ được xịt thuốc tê vùng họng để giảm phản xạ buồn nôn. Nếu lựa chọn nội soi gây mê, bác sĩ gây mê sẽ đánh giá sức khỏe và tiến hành gây mê ngắn trước khi nội soi.

• Được nhân viên y tế hướng dẫn xác nhận thông tin cá nhân, tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng.
• Kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn như huyết áp, mạch, nhịp thở và nồng độ oxy trong máu để đảm bảo đủ điều kiện thực hiện nội soi.
• Nội soi thường sẽ được xịt thuốc tê vùng họng nhằm giảm cảm giác khó chịu khi đưa ống nội soi qua họng. Nội soi gây mê sẽ được đặt đường truyền tĩnh mạch và sử dụng thuốc gây mê theo chỉ định của bác sĩ gây mê.
• Được hướng dẫn nằm nghiêng trái, ngậm dụng cụ bảo vệ răng và giữ tư thế phù hợp trong suốt quá trình nội soi.
• Bác sĩ giải thích các bước thực hiện, hướng dẫn cách hít thở và phối hợp để hạn chế phản xạ buồn nôn.
• Tâm lý thư giãn, không quá căng thẳng sẽ giúp giảm cảm giác khó chịu ngay từ khi bắt đầu thủ thuật.

Nhân viên y tế sẽ hướng dẫn trước khi nội soi

Trong khi nội soi dạ dày

Khi ống nội soi đi qua miệng và họng, người bệnh có thể cảm thấy hơi vướng, buồn nôn hoặc muốn nuốt. Đây là phản xạ tự nhiên của cơ thể và thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Trong quá trình quan sát, bác sĩ có thể bơm một lượng nhỏ không khí hoặc khí CO₂ vào dạ dày để niêm mạc căng ra, giúp quan sát rõ hơn, vì vậy một số người sẽ cảm thấy căng tức hoặc đầy bụng nhẹ. Với nội soi gây mê, người bệnh hầu như không cảm nhận được những cảm giác này vì đang trong trạng thái ngủ ngắn.

• Cảm giác vướng hoặc hơi khó chịu khi ống nội soi đi qua vùng họng.
• Phản xạ buồn nôn hoặc muốn nuốt, thường giảm dần khi người bệnh thư giãn và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Cảm giác đầy bụng hoặc chướng nhẹ do lượng khí được bơm vào để quan sát rõ niêm mạc dạ dày.
• Có thể tiết nhiều nước bọt hơn bình thường, người bệnh không cần cố nuốt mà chỉ cần để nước bọt chảy tự nhiên theo hướng dẫn.
• Thời gian nội soi thường chỉ kéo dài khoảng 5–15 phút nếu không cần thực hiện thêm thủ thuật như sinh thiết hoặc cắt polyp.
• Người bệnh nên hít thở chậm, đều và thả lỏng cơ thể để giảm phản xạ co cứng vùng họng.
• Nếu xuất hiện cảm giác khó chịu nhiều, người bệnh có thể ra hiệu để bác sĩ điều chỉnh thao tác hoặc tạm dừng khi cần.

Trong quá trình nội soi dạ dày người bệnh cảm thấy vướng hoặc hơi khó chịu

Sau khi kết thúc nội soi dạ dày

Sau khi rút ống nội soi, hầu hết người bệnh có thể trở lại trạng thái bình thường sau một thời gian ngắn. Một số người cảm thấy hơi đau rát họng, khàn tiếng hoặc đầy hơi nhẹ do lượng khí còn trong dạ dày, nhưng những triệu chứng này thường tự hết trong vài giờ. Đối với nội soi gây mê, người bệnh sẽ được theo dõi tại phòng hồi tỉnh cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn trước khi ra về.

• Đau hoặc rát họng nhẹ, đặc biệt sau nội soi thường; triệu chứng thường cải thiện trong vòng 24 giờ.
• Cảm giác đầy hơi, ợ hơi hoặc chướng bụng nhẹ do lượng khí còn sót lại trong dạ dày.
• Với nội soi gây mê, có thể hơi buồn ngủ, chóng mặt hoặc mệt nhẹ trong thời gian ngắn sau khi tỉnh.
• Bác sĩ sẽ hướng dẫn thời điểm phù hợp để ăn uống trở lại, thường sau khi hết tê họng hoặc tỉnh hoàn toàn nếu gây mê.
• Nên nghỉ ngơi trong ngày thực hiện nội soi, đặc biệt sau gây mê; không tự lái xe hoặc vận hành máy móc khi chưa tỉnh táo hoàn toàn.
• Cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sốt hoặc khó nuốt kéo dài và đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện.
• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về dùng thuốc, tái khám hoặc theo dõi kết quả sinh thiết nếu có để đảm bảo hiệu quả chẩn đoán và điều trị.

Sau khi nội soi có thể bị rát họng nhẹ trong 24 giờ

Nội soi thường và nội soi gây mê khác gì nhau?

Nội soi thường hay nội soi gây mê đều có chung mục đích là giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng để phát hiện, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị các bệnh lý tiêu hóa. Hai phương pháp này có điểm khác biệt rõ nhất là ở trải nghiệm của người bệnh trong quá trình nội soi, hình thức dùng thuốc, thời gian phục hồi và chi phí thực hiện.

Lựa chọn nội soi dạ dày thường hay gây mê sẽ tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, khả năng đáp ứng thuốc mệ, mức độ lo lắng của người bệnh và tư vấn của bác sĩ. Nếu bạn quá lo lắng, có phản xạ buồn nôn mạnh hoặc từng có trải nghiệm không thoải mái khi nội soi trước đây, có thể trao đổi với bác sĩ về nội soi dạ dày gây mê. Ngược lại, với nhiều trường hợp nội soi chẩn đoán thông thường, nội soi không gây mê vẫn là lựa chọn an toàn, hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

Những điều cần chú ý giúp quá trình nội soi diễn ra nhẹ nhàng hơn

Nội soi dạ dày là thủ thuật an toàn và ít gây đau nhưng người bệnh vẫn nên chủ động chuẩn bị để quá trình diễn ra thuận tiện, dễ chịu .

• Nhịn ăn đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ ít nhất 6–8 giờ trước khi nội soi và có thể được hướng dẫn ngừng uống nước trong khoảng 2 giờ trước thủ thuật, tùy chỉ định. Dạ dày trống giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc, đồng thời giảm nguy cơ nôn hoặc hít sặc trong quá trình nội soi, đặc biệt khi thực hiện nội soi gây mê.
• Thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe và các thuốc đang sử dụng, như các bệnh như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, người bệnh cần thông báo trước cho bác sĩ. Điều này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và có hướng dẫn điều chỉnh phù hợp nếu cần.
• Lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp: Người có tâm lý sợ đau, phản xạ buồn nôn mạnh hoặc cần thực hiện các thủ thuật như sinh thiết, cắt polyp có thể được bác sĩ tư vấn nội soi gây mê. Việc lựa chọn phương pháp nên dựa trên tình trạng sức khỏe và chỉ định chuyên môn, thay vì chỉ theo mong muốn cá nhân.
• Giữ tâm lý thoải mái trước khi nội soi giúp giảm phản xạ co thắt vùng họng và khiến người bệnh cảm thấy khó chịu hơn. 
• Phối hợp tốt với bác sĩ trong quá trình thực hiện, nên thả lỏng cơ thể, hít thở chậm và đều bằng mũi, không cố nuốt hoặc gồng cứng khi ống nội soi đi qua họng.
• Lựa chọn cơ sở y tế uy tín, có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống nội soi hiện đại và quy trình nội soi dạ dày gây mê an toàn sẽ giảm cảm giác khó chịu, đồng thời nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và xử trí nếu phát hiện bất thường.
• Sắp xếp người thân đi cùng nếu nội soi gây mê vì người bệnh có thể còn buồn ngủ hoặc giảm khả năng tập trung trong vài giờ đầu. Vì vậy, nên có người thân đưa về và không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong ngày thực hiện nội soi.
• Tuân thủ hướng dẫn sau nội soi, chỉ ăn uống khi bác sĩ cho phép, đặc biệt sau nội soi thường cần đợi hết tê họng để tránh sặc. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, nôn ra máu, sốt hoặc đi ngoài phân đen, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Những điều cần lưu ý để nội soi dạ dày dễ chịu hơn

Sau nội soi dạ dày cần lưu ý những gì?

Sau khi nội soi dạ dày, hầu hết người bệnh có thể về trong ngày nếu sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, thời gian hồi phục và những lưu ý sau nội soi sẽ có một số khác biệt giữa nội soi thường và nội soi gây mê..

Sau nội soi dạ dày thường

Người bệnh thường chỉ cảm thấy đau rát họng nhẹ hoặc đầy hơi trong vài giờ đầu. Đây là phản ứng bình thường do ống nội soi đi qua họng và lượng khí được bơm vào dạ dày trong quá trình thăm khám.

• Chỉ ăn uống khi đã hết cảm giác tê ở họng để hạn chế nguy cơ sặc.
• Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng và dễ tiêu trong bữa đầu tiên.
• Có thể xuất hiện đau họng nhẹ, đầy hơi hoặc ợ hơi và thường tự cải thiện sau vài giờ.
• Uống đủ nước và nghỉ ngơi nếu còn cảm thấy mệt.
• Tuân thủ đơn thuốc và lịch tái khám nếu bác sĩ có chỉ định.

Nghỉ ngơi tại cơ sở y tế sau khi nội soi dạ dày

Sau nội soi dạ dày gây mê

Sau khi tỉnh mê, người bệnh sẽ được theo dõi tại phòng hồi tỉnh cho đến khi các chỉ số ổn định. Một số người có thể còn hơi buồn ngủ hoặc giảm tập trung trong vài giờ đầu do tác dụng của thuốc gây mê.

• Nghỉ ngơi tại cơ sở y tế đến khi bác sĩ cho phép ra về.
• Không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong ngày thực hiện nội soi.
• Nên có người thân đưa về và theo dõi trong vài giờ đầu sau khi gây mê.
• Ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ sau khi tỉnh táo hoàn toàn.
• Nếu cảm thấy chóng mặt kéo dài hoặc buồn nôn nhiều, cần thông báo ngay cho nhân viên y tế.

Câu hỏi thường gặp

Nội soi dạ dày gây mê có an toàn không?

Nội soi dạ dày gây mê là phương pháp được áp dụng phổ biến hiện nay và nhìn chung an toàn khi được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị, bác sĩ nội soi và bác sĩ gây mê. Trước khi thực hiện, người bệnh sẽ được thăm khám, đánh giá sức khỏe để lựa chọn phương pháp gây mê phù hợp và giảm thiểu các nguy cơ có thể xảy ra.

Nội soi dạ dày mất bao lâu?

Nếu chỉ thực hiện nội soi chẩn đoán, thời gian nội soi thường kéo dài khoảng 5–15 phút. Với nội soi gây mê, người bệnh sẽ cần thêm thời gian chuẩn bị và theo dõi sau khi tỉnh mê, vì vậy tổng thời gian lưu tại cơ sở y tế thường khoảng 30–60 phút, tùy từng trường hợp.

Sau nội soi dạ dày bao lâu có thể ăn uống?

Đối với nội soi thường, người bệnh nên chờ đến khi hết cảm giác tê ở họng rồi mới ăn uống để tránh sặc. Nếu nội soi gây mê, chỉ nên ăn khi đã tỉnh táo hoàn toàn và theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong bữa ăn đầu tiên, nên ưu tiên các món mềm, lỏng và dễ tiêu.

Tránh thực phẩm khó tiêu và chỉ ăn khi đã tỉnh táo hoàn toàn

 Ai nên lựa chọn nội soi dạ dày gây mê?

Nội soi gây mê thường phù hợp với người có tâm lý lo lắng, phản xạ buồn nôn mạnh, từng gặp khó khăn khi nội soi thường hoặc cần thực hiện các thủ thuật như sinh thiết, cắt polyp. Việc lựa chọn phương pháp nội soi cần được bác sĩ tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe và mục đích thăm khám.

Sau nội soi dạ dày có cần nghỉ làm không?

Nếu chỉ nội soi chẩn đoán thông thường và sức khỏe ổn định, nhiều người có thể trở lại sinh hoạt hoặc làm việc nhẹ trong ngày. Tuy nhiên, nếu nội soi gây mê, người bệnh nên nghỉ ngơi, không lái xe hoặc vận hành máy móc trong ngày thực hiện để đảm bảo an toàn.

Với những thông tin được chia sẻ từ bài viết, mong rằng bạn đã trả lời được câu hỏi nội soi dạ dày có đau không và những điều cần lưu ý trước, trong và sau khi nội soi. Để quá trình nội soi diễn ra an toàn, đạt hiệu quả cao, hãy lựa chọn cơ sở y tế uy tín, với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Trung tâm Y khoa NeoMedic là một trong những địa chỉ được người bệnh tin cậy, đáp ứng nhu cầu thăm khám, thực hiện nội soi và chẩn trị các bệnh lý tiêu hóa. Nếu đang có nhu cầu thực hiện nội soi hoặc thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa, hãy liên hệ ngay để được tư vấn và đặt lịch khám sớm nhất!

Tài liệu tham khảo:

https://www.asge.org/home/for-patients/patient-information/understanding-upper-endoscopy

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/endoscopy/about/pac-20395197

https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/guidelines-for-sedation-and-anesthesia-in-gi-endoscopy

https://www.esge.com/guidelines