Nổi hạch ở cổ: Nguyên nhân thường gặp và thời điểm cần đi khám

Nổi hạch ở cổ là tình trạng nhiều người nhận ra khi sờ thấy một cục nhỏ hoặc vùng gồ lên ở cổ. Tuy nhiên, không phải mọi cục ở cổ đều là hạch bạch huyết. Khối này cũng có thể xuất phát từ tuyến giáp, tuyến nước bọt, nang, mô mềm hoặc cấu trúc khác trong vùng cổ.

Nếu đúng là hạch, nguyên nhân có thể liên quan đến viêm, nhiễm trùng vùng đầu - cổ hoặc một số bệnh lý khác. Chỉ dựa vào việc hạch đau hay không đau, mềm hay cứng, nằm bên trái hay bên phải thường không đủ để xác định nguyên nhân.

Để hiểu rõ hơn về cách nhận biết hạch vùng cổ, nguyên nhân và ý nghĩa của vị trí, cách điều trị,... hãy theo dõi ngay trong bài viết được tham vấn y khoa bởi Ths.bác sĩ CKII Chu Hoàng Hạnh đến từ Trung tâm Y khoa NeoMedic.

Nổi hạch ở cổ chưa chắc là hạch bạch huyết. Nếu được xác định là hạch, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm trùng, viêm hoặc những tình trạng khác. Một dấu hiệu đơn lẻ như đau, không đau hay chỉ xuất hiện một bên cổ không đủ để xác định nguyên nhân. Bạn nên đi khám khi khối kéo dài, tăng kích thước, có thay đổi đáng chú ý hoặc xuất hiện mà không rõ nguyên nhân.

Cục ở cổ có phải là hạch bạch huyết không?

Không phải mọi khối sờ thấy ở cổ đều là hạch. Khối vùng cổ là khái niệm rộng, còn hạch cổ chỉ là một trong nhiều cấu trúc có thể tạo thành cục hoặc vùng gồ dưới da.

Hạch bạch huyết là một phần của hệ bạch huyết. Do có nhiều nhóm hạch ở vùng đầu và cổ, hạch có thể to lên khi cơ thể phản ứng với một số tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng. Tuy nhiên, một cục ở cổ cũng có thể liên quan đến:

• Tuyến giáp, đặc biệt khi khối nằm ở vùng trước cổ
• Tuyến nước bọt, chẳng hạn vùng dưới hàm hoặc gần mang tai
• Nang hoặc tổn thương dạng nang
• Mô mềm dưới da
• Các cấu trúc khác của vùng cổ

Vị trí của khối có thể cung cấp thông tin hữu ích, nhưng người bệnh thường khó xác định chính xác khối thuộc cấu trúc nào chỉ bằng cách sờ.  Khi thăm khám, bác sĩ thường kết hợp thời điểm xuất hiện, thời gian tồn tại, tốc độ thay đổi, vị trí, triệu chứng đi kèm và kết quả khám vùng đầu - cổ. Từ đó mới cân nhắc có cần xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc lấy mẫu hay không.

Nổi hạch ở cổ có thể do viêm hoặc nhiễm trùng

Nguyên nhân gây nổi hạch ở cổ

Nguyên nhân của hạch cổ cần được xem xét trong toàn bộ bối cảnh lâm sàng, đặc biệt là các triệu chứng ở họng, amidan, tai, răng miệng, da đầu và vùng mặt. Vì hạch là một phần của hệ miễn dịch, chúng có thể thay đổi khi cơ thể phản ứng với nhiễm trùng hoặc viêm. Ngoài ra, một số bệnh lý toàn thân và bệnh lý ác tính cũng có thể gây nổi hạch.

Không nên cố xác định nguyên nhân chỉ dựa vào hình dạng hoặc cảm giác khi sờ hạch.

Nhiễm trùng và viêm vùng đầu - cổ

Các hạch vùng cổ tiếp nhận dẫn lưu bạch huyết từ nhiều khu vực ở đầu và cổ. Vì vậy, một số tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng tại những vùng này có thể đi kèm hạch cổ.

Một số bối cảnh thường được bác sĩ khai thác gồm:

• Viêm họng hoặc viêm amidan, nhất là khi kèm đau họng, sốt hoặc khó chịu khi nuốt
• Nhiễm trùng đường hô hấp trên, có thể kèm ho, nghẹt mũi, chảy mũi hoặc đau họng
• Vấn đề răng và nướu, chẳng hạn viêm quanh răng hoặc nhiễm trùng răng miệng
• Nhiễm trùng vùng tai
• Tổn thương hoặc nhiễm trùng da vùng đầu, mặt hoặc da đầu

Tuy nhiên, có hạch cổ không có nghĩa chắc chắn người bệnh đang bị nhiễm trùng. Bác sĩ vẫn cần đánh giá thời gian xuất hiện, diễn tiến của hạch và các triệu chứng liên quan.

Chẳng hạn, người vừa trải qua một đợt đau họng có thể phát hiện hạch vùng dưới hàm hoặc cổ. Mối liên hệ này là một dữ kiện hữu ích, nhưng bác sĩ vẫn cần xem khối có giảm dần sau khi bệnh cấp tính cải thiện hay không.

Nếu hạch xuất hiện mà không có triệu chứng nhiễm trùng rõ, tồn tại lâu hoặc tiếp tục to lên, cách tiếp cận đánh giá có thể khác.

Nhiễm trùng vùng tai gây nổi hạch ở cổ

Một số nhiễm trùng hoặc bệnh lý toàn thân

Không phải mọi nguyên nhân gây hạch cổ đều xuất phát ngay tại vùng cổ. Một số bệnh nhiễm trùng hoặc tình trạng toàn thân cũng có thể đi kèm hạch.

Ví dụ:

• Nhiễm virus Epstein - Barr (EBV) có thể gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng và đi kèm sưng hạch ở cổ
• Lao hạch có thể được xem xét khi bệnh cảnh, yếu tố dịch tễ và các biểu hiện lâm sàng phù hợp
• Một số bệnh nhiễm trùng hoặc bệnh hệ thống khác cũng có thể gây hạch ở một hay nhiều vùng trên cơ thể

Với EBV, CDC mô tả sưng hạch ở cổ và nách là một trong những biểu hiện có thể gặp của bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng. Tuy nhiên, không thể chẩn đoán EBV chỉ dựa trên việc có hạch cổ.

Tương tự, một hạch tồn tại kéo dài không đồng nghĩa với lao hạch. Chẩn đoán lao cần được đặt trong từng trường hợp lâm sàng và dịch tễ cụ thể, sau đó xác minh bằng những khảo sát phù hợp.

Nếu hạch xuất hiện ở nhiều vùng, kèm sốt kéo dài hoặc các biểu hiện toàn thân khác, bác sĩ có thể mở rộng đánh giá thay vì chỉ tập trung vào vùng cổ.

Các nguyên nhân ít gặp

Một số trường hợp nổi hạch cổ có thể liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng hơn. Điều này không có nghĩa hạch cổ mặc nhiên là ung thư, nhưng những khối kéo dài hoặc có đặc điểm đáng chú ý cũng không nên bị bỏ qua.

Tùy tuổi và bệnh cảnh, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Lymphoma, tức nhóm bệnh ác tính của hệ bạch huyết
• Ung thư vùng đầu - cổ
• Hạch di căn từ một khối u ở vị trí khác
• Các bệnh lý khác tùy theo tuổi, triệu chứng, tiền sử và kết quả khám

Không có một đặc điểm đơn lẻ nào đủ để tự chẩn đoán ung thư.

Ví dụ, nổi hạch ở cổ không đau không đồng nghĩa với ác tính. Ngược lại, hạch gây đau cũng không chứng minh hạch lành tính. Cảm giác hạch chắc hoặc kém di động có thể khiến bác sĩ chú ý hơn trong một số bệnh cảnh, nhưng đây vẫn chỉ là một phần của đánh giá tổng thể.

Các guideline về khối vùng cổ ở người lớn nhấn mạnh việc phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ ác tính, đồng thời tránh trì hoãn chẩn đoán hoặc sử dụng xét nghiệm và điều trị không phù hợp. Điều đó khác với việc coi mọi hạch cổ đều là dấu hiệu ung thư.

Ung thư vùng đầu - cổ

Ý nghĩa nổi hạch ở cổ một bên, không đau hoặc ở các vị trí khác nhau

Khi tự kiểm tra hạch, nhiều người chú ý ngay tới ba yếu tố: hạch có đau hay không, nằm một bên hay hai bên và ở vị trí nào.  Bác sĩ sẽ đặt những đặc điểm này trong thời gian tồn tại, tốc độ thay đổi, tuổi, triệu chứng đi kèm và kết quả khám.

Nổi hạch cổ không đau

Một hạch không đau thường gây lo lắng vì nhiều người từng nghe rằng hạch không đau là hạch ác tính. Cách hiểu này quá đơn giản.

Cảm giác đau phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có mức độ viêm tại mô xung quanh, tốc độ thay đổi của hạch và nguyên nhân gây hạch. Một số hạch liên quan đến nhiễm trùng có thể đau, nhưng một số khác lại không gây đau rõ.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “hạch có đau không?”, cần chú ý thêm:

• Hạch đã tồn tại bao lâu?
• Kích thước có thay đổi không?
• Có xuất hiện thêm hạch khác không?
• Có triệu chứng ở tai, mũi, họng hoặc răng miệng không?
• Có sốt, sụt cân ngoài ý muốn hoặc đổ mồ hôi đêm không?
• Có khó nuốt, khàn tiếng hoặc triệu chứng mới khác không?

Nổi hạch ở cổ không đau

Nổi hạch cổ một bên

Hạch xuất hiện một bên cổ không chỉ điểm một bệnh cụ thể.

Sự phân bố một bên có thể giúp bác sĩ định hướng khu vực cần kiểm tra kỹ hơn, chẳng hạn họng, amidan, răng miệng, tai hoặc da ở phía liên quan.

Điều cần chú ý hơn là khối có kéo dài, tăng kích thước, tái phát hay đi kèm bất thường khác hay không.

Nổi hạch dưới hàm

Vùng dưới hàm có cả hạch bạch huyết và những cấu trúc khác như tuyến nước bọt. Vì vậy, một cục dưới hàm chưa chắc đã là hạch.

Nếu bác sĩ xác định đây là hạch, quá trình thăm khám có thể tập trung thêm vào khoang miệng, họng, răng, nướu và các vùng lân cận. Tuy nhiên, vị trí dưới hàm không có nghĩa nguyên nhân chắc chắn nằm ở răng hoặc họng.

Hạch trên xương đòn

Hạch vùng thượng đòn là vị trí thường được bác sĩ chú ý khi đánh giá hạch ngoại vi. Mức độ cần khảo sát tiếp phụ thuộc vào tuổi, thời gian tồn tại, triệu chứng, đặc điểm khám và bệnh sử.

Phát hiện một hạch ở vùng này không đồng nghĩa với chẩn đoán ung thư. Tuy nhiên, nếu xuất hiện khối mới, kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám thay vì tự theo dõi vô thời hạn.

Nổi hạch trên xương đòn

Hạch cổ cứng hoặc kém di động

Độ chắc và khả năng di động của khối là những yếu tố bác sĩ có thể ghi nhận khi khám. Một khối chắc, cứng hoặc kém di động đôi khi làm tăng mức độ quan tâm về mặt lâm sàng, nhưng không thể dùng riêng đặc điểm này để khẳng định bản chất ác tính.

Tương tự, một hạch mềm hoặc di động cũng không phải bằng chứng rằng khối hoàn toàn an toàn.

Khám bằng tay chỉ là một phần của quá trình đánh giá. Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định chẩn đoán hình ảnh hoặc lấy mẫu để làm rõ bản chất khối.

Nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau nên làm gì?

Nếu nổi hạch ở cổ lâu ngày không đau, bạn không nên dựa vào việc “không đau” để kết luận khối an toàn. Nhưng cũng không nên mặc định hạch kéo dài hoặc không đau là ung thư.

Thời gian tồn tại chỉ có ý nghĩa khi được đánh giá cùng tuổi, diễn tiến của khối, triệu chứng kèm theo và bối cảnh nhiễm trùng.

Bạn có thể chủ động ghi nhận:

• Khối xuất hiện từ khi nào
• Kích thước có tăng dần hay không
• Khối có thay đổi hình dạng hoặc cảm giác khi sờ hay không
• Có xuất hiện thêm khối ở vùng khác không
• Có triệu chứng tai, mũi, họng, răng miệng hoặc da vùng đầu - mặt không
• Có sốt, sụt cân không chủ ý hoặc đổ mồ hôi đêm không
• Có khó nuốt, khàn tiếng hoặc các triệu chứng mới khác không

Nên đi khám nếu khối kéo dài, lớn dần, không rõ nguyên nhân hoặc xuất hiện cùng những triệu chứng đáng chú ý.

Nếu khối hoặc vùng sưng ở cổ đi kèm khó thở, thở rít, sưng tăng nhanh hoặc có biểu hiện ảnh hưởng đường thở, cần được đánh giá y tế khẩn cấp thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Một điểm cần phân biệt rõ là mốc thời gian được sử dụng trong guideline cho người trưởng thành.

Theo hướng dẫn AAO-HNSF về đánh giá khối vùng cổ ở người lớn, một khối cổ không có tiền sử nhiễm trùng rõ ràng, tồn tại từ khoảng 2 tuần trở lên mà không giảm đáng kể, hoặc có thời gian xuất hiện không chắc chắn, là một trong những tình huống khiến bác sĩ cần đánh giá nguy cơ ác tính kỹ hơn.

Hạch nổi lâu ngày không đau không đủ để chẩn đoán ung thư

Đây không phải mốc chẩn đoán ung thư.

Một người có khối cổ trên 2 tuần không đồng nghĩa với việc người đó bị ung thư. Mốc này nhằm giúp bác sĩ tránh trì hoãn việc đánh giá những khối không giải thích được ở người lớn.

Guideline AAO-HNSF áp dụng cho người trên 18 tuổi và nêu rõ không áp dụng cho trẻ em. Vì vậy, không nên lấy nguyên mốc thời gian hoặc tiêu chí nguy cơ dành cho người lớn để tự đánh giá hạch ở trẻ.

Ở trẻ em, cách đánh giá nguyên nhân, ngưỡng chỉ định hình ảnh và các bước theo dõi có thể khác, cần được bác sĩ xem xét theo tuổi và bệnh cảnh.

Thăm khám và điều trị nổi hạch ở cổ

Không có một quy trình duy nhất áp dụng cho mọi trường hợp nổi hạch ở cổ.

Bác sĩ thăm khám

Thông tin từ bệnh sử thường giúp bác sĩ định hướng trước khi quyết định có cần làm thêm xét nghiệm.

Bác sĩ có thể hỏi về:

• Thời điểm phát hiện khối lần đầu
• Thời gian khối đã tồn tại
• Khối có tăng kích thước, giảm hay dao động theo thời gian
• Có đau hay không
• Vị trí chính xác của khối
• Có một khối hay nhiều khối
• Triệu chứng ở họng, như đau họng hoặc khó nuốt
• Triệu chứng tai
• Các vấn đề răng miệng hoặc nướu
• Sốt
• Sụt cân không chủ ý
• Đổ mồ hôi đêm
• Khàn tiếng
• Các bệnh gần đây hoặc tiền sử bệnh có liên quan

Khi khám, bác sĩ có thể đánh giá toàn bộ vùng cổ thay vì chỉ sờ đúng vị trí người bệnh phát hiện.

Tùy trường hợp, quá trình khám có thể bao gồm vùng miệng, amidan, họng, tuyến giáp, tuyến nước bọt, tai, da đầu và các vùng liên quan khác.

NICE cũng nhấn mạnh rằng hạch không rõ nguyên nhân, khối cổ kéo dài không giải thích được hoặc một số triệu chứng kèm theo ở người lớn có thể cần được bác sĩ cân nhắc đánh giá hoặc chuyển tuyến phù hợp. Mục tiêu là làm rõ chẩn đoán, không có nghĩa người được chuyển khám đã mắc ung thư.

Bác sĩ thăm khám và hỏi thăm về tình trạng bệnh

Xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh

Không phải ai nổi hạch ở cổ cũng cần làm cùng một bộ xét nghiệm.

Sau khi hỏi bệnh và khám, bác sĩ có thể cân nhắc một hoặc nhiều phương pháp sau:

• Xét nghiệm máu khi cần tìm bằng chứng gợi ý nhiễm trùng, bệnh huyết học hoặc tình trạng toàn thân
• Siêu âm vùng cổ để đánh giá cấu trúc, vị trí và hình thái của khối trong những tình huống phù hợp
• CT vùng cổ
• MRI vùng cổ
• FNA - chọc hút kim nhỏ, nếu cần lấy tế bào từ khối để đánh giá
• Các xét nghiệm hoặc khảo sát khác tùy giả thuyết chẩn đoán

Theo ACR Appropriateness Criteria về khối/hạch vùng cổ, lựa chọn chẩn đoán hình ảnh phụ thuộc vào loại khối và đối tượng người bệnh.

Với trẻ em có khối vùng cổ không thuộc tuyến giáp hoặc tuyến mang tai, siêu âm được ACR xếp vào nhóm phương tiện ban đầu.

• Thứ nhất, không nên áp quy trình của người lớn cho trẻ em.
• Thứ hai, siêu âm không phải lúc nào cũng là phương tiện đầu tay duy nhất cho mọi khối vùng cổ.

Lựa chọn cuối cùng còn phụ thuộc vào bản chất nghi ngờ của khối, vị trí giải phẫu, độ tuổi, khám lâm sàng và câu hỏi bác sĩ cần trả lời.

Lấy mẫu xét nghiệm phát hiện nhiễm trùng

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân

Không có một loại thuốc chung để khiến hạch lặn.

Hạch là một biểu hiện, không phải một chẩn đoán duy nhất. Vì vậy, điều trị chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong nguyên nhân cụ thể hoặc chẩn đoán nghi ngờ hợp lý.

Tùy bệnh cảnh:

• Nếu có nhiễm khuẩn phù hợp, bác sĩ có thể điều trị nguyên nhân theo chẩn đoán
• Nếu liên quan bệnh răng miệng, cần xử lý bệnh lý răng hoặc nướu tương ứng
• Nếu liên quan bệnh lý tai - mũi - họng, hướng điều trị phụ thuộc tình trạng được phát hiện
• Nếu nghi ngờ bệnh hệ thống, người bệnh có thể cần xét nghiệm hoặc đánh giá chuyên khoa phù hợp
• Nếu có nghi ngờ lymphoma hoặc ung thư, quá trình chẩn đoán có thể bao gồm hình ảnh học, lấy mẫu và các bước chuyên sâu khác trước khi lựa chọn điều trị

Không nên tự dùng kháng sinh chỉ với mục đích làm hạch xẹp, kháng sinh chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định phù hợp.

Dùng kháng sinh theo kinh nghiệm cho một khối cổ không có dấu hiệu nhiễm khuẩn rõ còn có thể làm chậm quá trình đánh giá nguyên nhân thực sự.

Vì vậy, mục tiêu khi gặp hạch cổ không phải là tìm thuốc để hạch biến mất nhanh mà cần xác định nguyên nhân hạch xuất hiện và có cần can thiệp, theo dõi hay không.

Điều trị nổi hạch ở cổ theo chỉ định

Câu hỏi thường gặp về nổi hạch ở cổ

Nổi hạch ở cổ có cần siêu âm không?

Không phải trường hợp nổi hạch ở cổ nào cũng cần siêu âm. Bác sĩ thường hỏi bệnh và khám trước, sau đó mới quyết định có cần chẩn đoán hình ảnh hay không. Lựa chọn phụ thuộc vào tuổi, vị trí và loại khối, triệu chứng đi kèm cũng như mức độ nghi ngờ. Trong một số trường hợp, CT hoặc MRI có thể phù hợp hơn siêu âm.

Siêu âm có biết hạch lành hay ác không?

Không thể khẳng định chắc chắn một hạch là lành hay ác chỉ bằng siêu âm. Siêu âm có thể cung cấp thông tin về vị trí, kích thước, cấu trúc và một số đặc điểm hình thái của hạch hoặc khối, từ đó hỗ trợ bác sĩ định hướng đánh giá. Nếu vẫn cần làm rõ bản chất tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thêm phương tiện hình ảnh hoặc phương pháp lấy mẫu phù hợp.

Nổi hạch ở cổ không đau có nguy hiểm không?

Không thể xác định mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào việc hạch có đau hay không. Hạch không đau không đồng nghĩa với ung thư, còn hạch đau cũng không đảm bảo lành tính. Bác sĩ cần xem xét thêm thời gian tồn tại, mức độ thay đổi, vị trí, tuổi, triệu chứng vùng đầu - cổ và các biểu hiện toàn thân trước khi quyết định có cần khảo sát thêm hay không.

Nổi hạch ở cổ một bên có đáng lo không?

Nổi hạch một bên không tự cho biết nguyên nhân hoặc mức độ nguy hiểm. Phân bố một bên có thể giúp bác sĩ định hướng khu vực cần khám kỹ hơn, nhưng không có quy tắc bên trái hoặc bên phải tương ứng với một bệnh cụ thể. Điều quan trọng hơn là vị trí chính xác, thời gian tồn tại, tốc độ thay đổi và các triệu chứng đi kèm.

Hạch nổi ở cổ cần được chuyên gia y tế đánh giá

Hạch cổ lâu không hết có cần đi khám không?

Nên đi khám nếu hạch hoặc khối cổ kéo dài, tăng kích thước, không rõ nguyên nhân hoặc có triệu chứng đáng chú ý đi kèm. Ở người trưởng thành, guideline AAO-HNSF xem khối cổ không có nguyên nhân nhiễm trùng rõ và tồn tại từ khoảng 2 tuần mà không giảm đáng kể là một tình huống cần bác sĩ đánh giá nguy cơ kỹ hơn. Đây không phải tiêu chuẩn chẩn đoán ung thư và không áp nguyên trạng cho trẻ em.

Có nên uống kháng sinh khi nổi hạch ở cổ không?

Không nên tự uống kháng sinh chỉ để thử xem hạch có xẹp hay không. Kháng sinh chỉ phù hợp khi bệnh cảnh gợi ý nhiễm khuẩn và bác sĩ xác định có chỉ định. Hạch có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân không đáp ứng với kháng sinh. Dùng thuốc không đúng nguyên nhân vừa không giúp chẩn đoán chính xác, vừa có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm tăng kháng kháng sinh.

Nổi hạch ở cổ chưa chắc là nổi hạch bạch huyết. Nếu xuất hiện khối kéo dài, lớn dầu, thay đổi hoặc xuất hiện không rõ nguyên nhân, hãy liên hệ với Trung tâm Y khoa NeoMedic để được tư vấn và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ giàu kinh nghiệm.

Tài liệu tham khảo:

1. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation (AAO-HNSF). Clinical Practice Guideline: Evaluation of the Neck Mass in Adults. Otolaryngology - Head and Neck Surgery, 2017. Guideline áp dụng cho người trên 18 tuổi có khối vùng cổ và không áp dụng cho trẻ em.
2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). NG12 - Suspected cancer: recognition and referral. Published 2015; updated April 15, 2026. Khuyến nghị đánh giá/chuyển tuyến đối với một số trường hợp khối cổ hoặc hạch không rõ nguyên nhân được phân theo tuổi và bệnh cảnh.
3. American College of Radiology (ACR). ACR Appropriateness Criteria® - Neck Mass/Adenopathy. Hướng dẫn lựa chọn phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác nhau theo vị trí, tính chất khối và nhóm tuổi.
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Infectious Mononucleosis (Mono). Epstein - Barr virus là nguyên nhân thường gặp của infectious mononucleosis; sưng hạch vùng cổ và nách là một biểu hiện có thể gặp.
5. World Health Organization (WHO). WHO consolidated guidelines on tuberculosis: Module 3: diagnosis. Geneva: World Health Organization; 2025. Tham khảo các khuyến nghị về chẩn đoán bệnh lao, bao gồm đánh giá lao ngoài phổi và sử dụng các mẫu ngoài đường hô hấp trong bệnh cảnh phù hợp.