Chế độ ăn cho người viêm loét đại tràng: Nên ăn gì và kiêng gì?

Thực phẩm không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh nhưng có một số loại thực phẩm có thể kích hoạt các đợt bùng phát viêm loét đại tràng. Vậy làm thế nào để vừa tránh được các tác nhân gây kích thích này, vừa đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể? Theo dõi ngay bài viết sau để được giải đáp.

Bị viêm loét đại tràng nên ăn gì?

Mỗi người bệnh viêm loét đại tràng có phản ứng khác nhau với các loại thực phẩm khác nhau. Vì vậy, việc xác định chế độ ăn lý tưởng cho người viêm loét đại tràng đòi hỏi sự kiên nhẫn và quá trình thử nghiệm kéo dài.

Hiện chưa có chế độ ăn nào được chứng minh là tốt nhất cho người bị viêm loét đại tràng. Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (AGA) khuyến nghị rằng các bệnh nhân viêm loét đại tràng, kể cả người mắc bệnh Crohn nên áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải với các loại thực phẩm như:

• Nhiều trái cây và rau xanh
• Sử dụng ngũ cốc nguyên cám
• Tiêu thụ chất béo lành mạnh như dầu ô liu
• Bổ sung protein nạc như cá và ức gà bỏ da
• Các loại thực phẩm khác: các loại hạt, sữa ít béo, hải sản và các loại đậu

Tuy nhiên, người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn này theo tình trạng sức khỏe của bản thân. Ngoài ra, một số chế độ ăn khác cũng đem lại lợi ích cho một số bệnh nhân nhất định. Tuy nhiên, để có thể xây dựng được chế độ ăn phù hợp nhất, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Ngoài ra, Tổ chức Crohn’s & Colitis khuyến nghị nên bổ sung thực phẩm có tác dụng giảm viêm sau đây:

• Trái cây: Chuối, mâm xôi, táo xay nhuyễn.
• Rau củ: Rau củ nấu chín kỹ như bí, cà rốt, đậu xanh.
• Tinh bột: Khoai tây, gạo và các loại rau giàu tinh bột đã nấu chín, để nguội và hâm nóng lại.
• Cá giàu omega-3: Cá hồi, cá ngừ, cá thu.
• Nguồn omega-3 khác: Hạt chia, quả óc chó, dầu hạt lanh.
• Rau lá xanh: Tốt nhất là xay nhuyễn hoặc làm sinh tố.

Bị viêm loét đại tràng nên ăn gì?

Một số dưỡng chất và chế độ ăn ảnh hưởng đến tình trạng viêm trong bệnh viêm loét đại tràng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số dưỡng chất nhất định có thể có tác dụng hỗ trợ giảm viêm và kích ứng đường ruột do viêm loét đại tràng gây ra.

Axit linoleic

Các nhà khoa học đã nghiên cứu tác động của axit linoleic - một chất béo tốt có trong quả óc chó, dầu ô liu, lòng đỏ trứng và dầu dừa đối với người bệnh viêm loét đại tràng. Axit Linoleic có tác dụng tốt cho sức khỏe, tuy nhiên cần lưu ý tiêu thụ quá nhiều dưỡng chất này cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm.

Axit béo omega-3

Chất béo trong cá, đặc biệt là omega-3 có khả năng chống viêm mạnh mẽ, giúp giảm viêm và ngăn ngừa các đợt bùng phát viêm loét đại tràng. Nghiên cứu đã chứng minh rằng bổ sung omega-3 EPA có thể làm giảm mức calprotectin (một dấu hiệu của tình trạng viêm) trong phân thấp hơn và giúp người bệnh cải thiện bệnh tốt hơn. Axit docosahexaenoic (DHA) – một loại omega-3 khác có trong dầu cá – cũng mang lại lợi ích tương tự.

Probiotics

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng những người mắc UC thường bị mất cân bằng vi khuẩn đường ruột, góp phần làm tăng tình trạng viêm nhiễm. Probiotics - lợi khuẩn có trong các thực phẩm chức năng hoặc sữa chua có thể giúp cải thiện vấn đề này. Một nghiên cứu nhỏ năm 2022 đã cho thấy những người mắc viêm loét đại tràng mức độ nhẹ đến trung bình có khả năng cải thiện bệnh cao hơn khi sử dụng probiotics so với nhóm dùng giả dược.

Chế độ ăn ít FODMAP

FODMAPs là nhóm carbohydrate dễ lên men có trong nhiều loại thực phẩm. Một số người cho rằng chế độ ăn ít FODMAPs có thể giúp giảm triệu chứng viêm loét đại tràng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về hiệu quả của chế độ ăn này còn hạn chế. Hơn nữa, việc hạn chế quá mức các thực phẩm giàu dinh dưỡng có thể khiến người bệnh bị thiếu chất và dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe khác.

 Một số dưỡng chất và chế độ ăn ảnh hưởng đến tình trạng viêm trong bệnh viêm loét đại tràng

Bị viêm loét đại tràng kiêng ăn gì?

Bệnh viêm loét đại tràng có nhiều đợt bùng phát với các triệu chứng nghiêm trọng. Theo các bác sĩ, một số loại thực phẩm có thể kích hoạt các đợt bùng phát này, tuy nhiên tác nhân gây bùng phát bệnh có thể khác nhau ở mỗi người bệnh. Dưới đây là một số thực phẩm dễ gây bùng phát viêm loét đại tràng mà người bệnh nên tránh:

• Thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan, chẳng hạn như vỏ táo, rau sống
• Sữa, kem và các sản phẩm chứa lactose
• Thực phẩm và đồ uống nhiều đường như bánh quy, nước ngọt có ga, trái cây sấy
• Thực phẩm giàu chất béo như bơ, phô mai, đồ chiên rán
• Thức ăn cay
• Cà phê và đồ uống chứa caffeine
• Rượu
• Chất tạo ngọt nhân tạo
• Thịt đỏ
• Thực phẩm chứa sulfur hoặc sulfate

Bị viêm loét đại tràng kiêng ăn gì?

Hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn cho người viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng (UC) là một bệnh lý phức tạp và không có một chế độ ăn cố định nào phù hợp với mọi người bệnh. Tình trạng bệnh có thể thay đổi theo thời gian, do đó chế độ ăn cho người viêm loét đại tràng cũng cần linh hoạt và được điều chỉnh phù hợp.

Ghi chép nhật ký thực phẩm

Để xác định thực phẩm gây kích ứng hoặc bùng phát viêm loét, người bệnh nên xây dựng thói quen ghi chép nhật ký thực phẩm. Người bệnh có thể sử dụng sổ tay truyền thống hoặc các ứng dụng tiện lợi trên điện thoại để ghi lại chi tiết những thực phẩm đã sử dụng sau bữa ăn và ghi chú bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện trong ngày.

Nhật ký thực phẩm sẽ giúp người bệnh dần "giải mã" mối liên hệ giữa thực phẩm và triệu chứng viêm loét đại tràng. Ví dụ, nếu người bệnh nhận thấy rằng mỗi lần ăn thực phẩm cay như mì pasta với sốt marinara khiến người bệnh cảm thấy khó chịu đó có thể là dấu hiệu cho thấy thực phẩm cay là thủ phạm gây kích thích và cần hạn chế ăn.

Việc duy trì nhật ký thực phẩm đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ nhưng đây là một công cụ vô cùng hữu ích giúp người bệnh viêm loét đại tràng chủ động kiểm soát bệnh và xây dựng một chế độ ăn phù hợp với bản thân.

Ghi chép nhật ký thực phẩm

Tránh uống rượu bia khi bị viêm loét đại tràng

Người bệnh viêm loét đại tràng được khuyến cáo không nên sử dụng rượu bia. Khi uống rượu, kể cả những loại có độ cồn nhẹ như bia hoặc rượu vang, cồn trong những thức uống này có thể gây ra những vấn đề không nhỏ cho hệ tiêu hóa. Cụ thể, cồn làm tăng tính thấm của niêm mạc ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn và độc tố dễ dàng xâm nhập, dẫn đến tình trạng viêm nặng hơn và có thể gây ra các đợt bùng phát bệnh.

Tránh đồ uống chứa caffeine khi bị viêm loét đại tràng

Nhiều người mắc viêm loét đại tràng (UC) nhận thấy rằng cà phê, một thức uống giàu caffeine, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của họ. Các bác sĩ cũng thường xuyên khuyên người bệnh viêm loét đại tràng nên hạn chế thức uống chứa caffeine. Tuy nhiên, một số nghiên cứu hiện đại không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng nào giữa caffeine với bệnh viêm loét đại tràng. Dù vậy, người bệnh tốt nhất nên tránh uống các thức uống chứa chất này.

Tránh uống rượu bia và đồ uống chứa caffeine

Một số lưu ý khác khi sống chung với bệnh viêm loét đại tràng

Bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp người bệnh xác định những thực phẩm phù hợp với cơ thể. Người bệnh viêm loét đại tràng hãy trao đổi thường xuyên với bác sĩ về tình trạng sức khỏe và chế độ ăn uống để họ có thể tư vấn và hỗ trợ bổ sung dinh dưỡng đầy đủ.

Thực phẩm bổ sung cho viêm loét đại tràng

Một chế độ ăn uống cân bằng là phương pháp lý tưởng nhất để cơ thể hấp thu đủ các dưỡng chất. Tuy nhiên, việc kiêng khem khắt khe trong những đợt bùng phát viêm loét đại tràng có thể khiến người bệnh thiếu chất. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể đề xuất người bệnh sử dụng các thực phẩm bổ sung chứa vitamin và khoáng chất như:

• Canxi
• Axit folic
• Sắt
• Vitamin B12
• Vitamin D
• Vitamin A, E, K
• Kẽm

Khi chọn mua thực phẩm bổ sung, người bệnh cần lưu ý đọc kỹ thành phần sản phẩm để tránh các chất gây kích ứng như lactose hoặc đường rượu.

Thực phẩm bổ sung cho viêm loét đại tràng

Thói quen ăn uống cho viêm loét đại tràng

Một số thói quen ăn uống lành mạnh có thể giúp kiểm soát bệnh viêm loét đại tràng:

• Chia nhỏ bữa ăn: Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày giúp giảm tải cho hệ tiêu hóa.
• Chọn đồ ăn vặt phù hợp: Chuẩn bị sẵn các món ăn nhẹ lành mạnh, dễ mang theo để bổ sung dinh dưỡng giữa các bữa chính.
• Tăng cường rau xanh và trái cây từ từ: Nếu người bệnh muốn tăng lượng rau xanh và trái cây trong chế độ ăn, hãy thực hiện từng bước để tránh làm trầm trọng thêm các triệu chứng.
• Uống đủ nước: Bổ sung đủ nước, đặc biệt là khi đang gặp các triệu chứng tiêu chảy, để tránh mất nước.
• Lên kế hoạch trước khi đi ăn ở bên ngoài: Kiểm tra thực đơn của nhà hàng trước khi đi ăn ngoài. Trong trường hợp tham dự tiệc, hãy thông báo cho chủ tiệc về tình trạng sức khỏe và mang theo đồ ăn phù hợp nếu cần thiết.

Thói quen ăn uống cho viêm loét đại tràng

Nguồn: https://www.webmd.com/ibd-crohns-disease/ulcerative-colitis/create-an-ulcerative-colitis-plan