Beta-2 Microglobulin: Mối liên quan đến chức năng thận và ung thư

Thông qua xét nghiệm Beta-2 Microglobulin, bác sĩ có thể đánh giá chức năng thận, theo dõi bệnh lý huyết học cũng như hỗ trợ chẩn đoán và tiên lượng một số loại ung thư. Tìm hiểu  ngay về chỉ số này trong bài viết sau đây!

1. Beta-2 Microglobulin là gì?

Beta-2 Microglobulin (Beta-2 Microglobulin) là một protein nhỏ có mặt trên bề mặt hầu hết các tế bào có nhân trong cơ thể. Đây là chuỗi nhẹ của phức hợp kháng nguyên hòa hợp mô lớp I (MHC class I). Beta-2 Microglobulin được giải phóng vào máu và xuất hiện trong nhiều dịch sinh học như huyết tương, nước tiểu, dịch não tủy và các dịch cơ thể khác. Đặc biệt, tế bào lympho B và tế bào khối u thường giải phóng Beta-2 Microglobulin với nồng độ cao hơn bình thường.

Hiện nay, Beta-2 Microglobulin huyết thanh được xem là dấu ấn sinh học quan trọng, có giá trị trong đánh giá tiên lượng nhiều bệnh lý nhờ phản ánh mức độ hoạt động của hệ miễn dịch và quá trình tăng sinh tế bào.

Beta-2 Microglobulin phản ánh mức độ hoạt động của hệ miễn dịch và quá trình tăng sinh tế bào.

2. Beta-2 Microglobulin tăng cao trong những trường hợp nào?

Nồng độ Beta-2 Microglobulin (Beta-2 Microglobulin) tăng cao thường phản ánh hoạt động bệnh lý đang diễn ra trong cơ thể, đặc biệt liên quan đến rối loạn miễn dịch, ung thư và chức năng thận tùy vào vị trí xét nghiệm (huyết thanh, nước tiểu hay dịch não tủy):

2.1. Beta-2 Microglobulin huyết thanh

Beta-2 Microglobulin huyết thanh tăng cao là dấu hiệu thường gặp trong các trường hợp:

• Rối loạn huyết học ác tính: Đa u tủy, u lympho, bệnh bạch cầu (đặc biệt bạch cầu lympho mạn tính).
• Ung thư thể rắn: Ung thư buồng trứng, ung thư túi mật, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú và ung thư tế bào thận.
• Nhiễm virus: HIV, Epstein-Barr, cytomegalovirus, virus cúm.
• Bệnh tự miễn: Lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjögren, bệnh Crohn, bệnh Still khởi phát ở người lớn.
• Người ghép tạng.. 

2.2. Beta-2 Microglobulin trong nước tiểu

Bình thường, hơn 99,9% Beta-2 Microglobulin được tái hấp thu tại ống thận nên nồng độ chất này trong nước tiểu tăng cao. Beta-2 Microglobulin trong nước tiểu tăng cao chủ yếu phản ánh tổn thương ống thận gần. Các trường hợp thường gặp gồm:

• Ngộ độc thận do thuốc (aminoglycoside, cisplatin, carboplatin, cyclosporine).
• Sử dụng lithium kéo dài.
• Tiếp xúc kim loại nặng (cadmium).
• Nhiễm HIV đang điều trị bằng tenofovir.
• Hội chứng Sjögren nguyên phát đang hoạt động.
• Suy giảm mức lọc cầu thận.
• Mắc bệnh thận mạn, suy thận giai đoạn cuối.

2.3. Beta-2 Microglobulin trong dịch não tủy

Beta-2 Microglobulin trong dịch não tủy tăng thường liên quan đến các bệnh lý thần kinh và bệnh lý ác tính xâm lấn hệ thần kinh trung ương, bao gồm:

• Bệnh đa xơ cứng
• AIDS và các hội chứng suy giảm miễn dịch
• Behçet thần kinh
• Sarcoidosis
• Ung thư máu di căn màng não
• U lympho thần kinh trung ương nguyên phát
• Alzheimer
• Nhồi máu não cấp, bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ

Beta-2 Microglobulin tăng cao trong nhiều bệnh lý nguy hiểm

3. Ý nghĩa của Beta-2 Microglobulin

Beta-2 Microglobulin (Beta-2 Microglobulin) được giải phóng liên tục từ bề mặt các tế bào có nhân vào huyết thanh. Về mặt sinh học, liên kết của Beta-2 Microglobulin trong cơ thể đảm bảo khả năng trình diện kháng nguyên cho tế bào lympho T độc, hỗ trợ hệ miễn dịch giám sát nhiễm trùng và tế bào bất thường. Vì vậy, chỉ số này tăng cao thường phản ánh sự gia tăng chuyển hóa tế bào hoặc tình trạng kích hoạt hệ miễn dịch.

Do có thể tăng trong nhiều bệnh lý khác nhau, Beta-2 Microglobulin không phải là dấu ấn chẩn đoán đặc hiệu. Chỉ số này được coi là một dấu ấn khối u đối với một số bệnh ung thư tế bào máu và phát hiện tổn thương thận, đồng thời chủ yếu được sử dụng như trong tiên lượng và theo dõi bệnh.

3.1. Đối với bệnh ác tính

Trong các bệnh ác tính tế bào máu, Beta-2 Microglobulin có mối liên hệ chặt chẽ với gánh nặng khối u và mức độ xâm lấn của ung thư. Nồng độ Beta-2 Microglobulin tăng cao thường gắn liền với tiên lượng xấu và thời gian sống còn thấp hơn. Ngoài ra, Beta-2 Microglobulin tăng trong quá trình điều trị có thể cho thấy đáp ứng điều trị kém, trong khi Beta-2 Microglobulin giảm thường phản ánh điều trị đang có hiệu quả.

Trên thực tế, xét nghiệm Beta-2 Microglobulin thường được chỉ định sớm ở một số bệnh lý như đa u tủy, Waldenström macroglobulinemia, hội chứng loạn sản tủy vì giá trị ban đầu của Beta-2 Microglobulin có ảnh hưởng trực tiếp đến phân tầng nguy cơ, tiên lượng và chiến lược điều trị.

• Trong bệnh Waldenström macroglobulinemia, chỉ số Beta-2 Microglobulin tại thời điểm chẩn đoán ảnh hưởng đến thời điểm điều trị và khả năng sống sót.
• Trong bệnh đa u tủy, người bệnh có nồng độ Beta-2 Microglobulin huyết thanh thấp dưới 4 µg/mL có tiên lượng sống tốt hơn.

3.2. Đối với bệnh lý thận

Thông thường, chỉ có một lượng nhỏ Beta-2 Microglobulin trong nước tiểu. Khi ống thận hoặc cầu thận bị tổn thương, nồng độ Beta-2 Microglobulin tăng lên do khả năng lọc và tái hấp thu chất này của thận giảm. Bởi vậy, Beta-2 Microglobulin có giá trị đặc biệt trong đánh giá chức năng thận, nhất là khi kết hợp đo trong huyết thanh và nước tiểu:

• Beta-2 Microglobulin tăng trong máu, thấp trong nước tiểu: gợi ý rối loạn chức năng cầu thận.
• Beta-2 Microglobulin bình thường trong máu, tăng trong nước tiểu: gợi ý tổn thương ống thận.
• Ở người bệnh bệnh thận mạn và suy thận giai đoạn cuối, Beta-2 Microglobulin trong máu có thể tăng do chức năng thận kém.
• Ngoài ra, ở bệnh nhân chạy thận nhân tạo lâu dài, Beta-2 Microglobulin có thể lắng đọng tại khớp và mô, gây bệnh amyloidosis liên quan đến chạy thận nhân tạo, biểu hiện với các dấu hiệu đau và cứng khớp.
• Beta-2 Microglobulin nước tiểu tăng ở người bị phơi nhiễm với kim loại nặng (Cadimi, thủy ngân).
• Beta-2 Microglobulin tăng sau ghép thận có thể là dấu hiệu sớm của tình trạng  thải ghép.

3.3. Đối với bệnh lý thần kinh

Các nghiên cứu gần đây cho thấy Beta-2 Microglobulin dạng tự do có liên quan đến bệnh lý hệ thần kinh trung ương.

• Nồng độ Beta-2 Microglobulin tăng trong huyết tương và dịch não tủy được ghi nhận ở bệnh Alzheimer.
• Beta-2 Microglobulin huyết tương cao liên quan đến tiên lượng sớm xấu trong đột quỵ thiếu máu cục bộ và xuất huyết não.

Ngoài ra, Beta-2 Microglobulin dịch não tủy còn tăng ở người bị tổn thương thần kinh trung ương do bệnh nhân bạch cầu, u lympho và HIV/AIDS.

Beta-2 Microglobulin phản ánh sự gia tăng chuyển hóa tế bào hoặc tình trạng kích hoạt hệ miễn dịch

4. Giá trị bình thường của Beta-2 Microglobulin là bao nhiêu?

Trong điều kiện sinh lý bình thường, Beta-2 Microglobulin luôn ở mức thấp

• Máu: 0,70 - 1,80 mcg/mL
• Nước tiểu: ≤ 300 mcg/L
• Dịch não tủy: 0 - 2,4 mg/L

5. Khi nào cần xét nghiệm Beta-2 Microglobulin?

Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin là xét nghiệm định lượng protein Beta-2 Microglobulin trong dịch cơ thể. Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin thường là xét nghiệm máu, ngoài ra có thể thực hiện bằng nước tiểu và trong một số trường hợp đặc biệt là dịch não tủy. Các trường hợp thường được chỉ định xét nghiệm Beta-2 Microglobulin: 

• Đánh giá mức độ lan rộng và giai đoạn bệnh, dự đoán diễn tiến bệnh theo thời gian, theo dõi đáp ứng điều trị và tiên lượng các bệnh lý ung thư máu và tủy xương (Đa u tủy, bạch cầu lympho mạn tính, u lympho,...).
• Theo dõi nguy cơ di căn thần kinh trung ương trong trường hợp nghi ngờ bệnh bạch cầu hoặc u lympho lan tới não và tủy sống.
• Đánh giá chức năng thận, phân biệt tổn thương cầu thận và ống thận.
• Theo dõi bệnh nhân đa u tủy có nguy cơ tổn thương thận.
• Theo dõi bệnh lý miễn dịch và tự miễn.
• Phát hiện sớm thải ghép ở người ghép tạng (gan, thận,...).
• Đánh giá hiệu quả lọc máu dài hạn ở bệnh nhân chạy thận nhân tạo lâu năm.
• Theo dõi người tiếp xúc kim loại nặng để phát hiện sớm rối loạn chức năng thận.

Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin thường là xét nghiệm máu, nước tiểu và trong một số trường hợp có thể xét nghiệm dịch não tủy

6. Quy trình xét nghiệm Beta-2 Microglobulin

Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin có thể được thực hiện trên máu, nước tiểu hoặc trong một số trường hợp đặc biệt là dịch não tủy, tùy theo chỉ định của bác sĩ và mục đích đánh giá bệnh.

• Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin trong máu: Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất. Nhân viên y tế lấy máu bằng chọc tĩnh mạch ở cánh tay. Sau đó mẫu được ly tâm để tách huyết thanh ra khỏi tế bào. Huyết thanh được dùng để định lượng Beta-2 Microglobulin. Quá trình lấy máu diễn ra nhanh, chỉ mất vài phút, người bệnh có thể cảm thấy châm chích nhẹ tại vị trí lấy máu.
• Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin trong nước tiểu:  Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm Beta-2 Microglobulin nước tiểu 24 giờ để đánh giá chức năng ống thận. Sau 24 giờ, thu thập lần nước tiểu cuối cùng và mang mẫu đến phòng xét nghiệm theo hướng dẫn.
• Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin trong dịch não tủy: Bác sĩ sẽ thực hiện chọc dò tủy sống (chọc dò thắt lưng) tại bệnh viện. Da được gây tê trước khi dùng kim nhỏ để lấy một lượng dịch não tủy ở vùng thắt lưng. Sau đó mẫu dịch được gửi đi phân tích Beta-2 Microglobulin . Thủ thuật này được thực hiện trong điều kiện vô khuẩn và theo dõi y tế chặt chẽ.

Quy trình xét nghiệm Beta-2 Microglobulin

7. Câu hỏi thường gặp về chỉ số Beta-2 Microglobulin (FAQ)

Giải đáp câu hỏi thường gặp về chỉ số Beta-2 Microglobulin:

7.1. Làm sao để giảm Beta-2 Microglobulin?

Tình trạng Beta-2 Microglobulin tăng là dấu hiệu phản ánh tình trạng bệnh lý nền. Vì vậy, không có cách giảm Beta-2 Microglobulin trực tiếp. Để giảm chỉ số này, người bệnh cần tập trung điều trị bệnh mắc phải.

7.2. Nhiễm trùng có ảnh hưởng đến chỉ số Beta-2 Microglobulin không?

Nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm virus, có thể làm tăng nồng độ Beta-2 Microglobulin trong máu. Một số tác nhân nhiễm trùng thường liên quan đến Beta-2 Microglobulin tăng gồm:

• HIV
• Virus Epstein–Barr
• Cytomegalovirus
• Virus cúm

Nguyên nhân là do hệ miễn dịch bị kích hoạt mạnh, làm tăng quá trình giải phóng Beta-2 Microglobulin từ bề mặt tế bào.

7.3. Xét nghiệm Beta-2 Microglobulin cần chuẩn bị gì?

Khi làm xét nghiệm định lượng Beta-2 Microglobulin với mẫu máu và nước tiểu, người bệnh không cần nhịn ăn hay chuẩn bị đặc biệt. Riêng với xét nghiệm dịch não tủy (chọc dò tủy sống), bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh đi tiểu và đi đại tiện trước thủ thuật. Đồng thời, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về thuốc đang sử dụng hoặc các bệnh lý nền để đảm bảo kết quả xét nghiệm được đánh giá chính xác.

Khi làm xét nghiệm định lượng Beta-2 Microglobulin với mẫu máu và nước tiểu, người bệnh không cần nhịn ăn hay chuẩn bị đặc biệt

Chỉ số Beta-2 Microglobulin phản ánh nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn nguy hiểm. Việc xét nghiệm Beta-2 Microglobulin đúng chỉ định và đúng thời điểm giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý và theo dõi hiệu quả điều trị. Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ hoặc cần tư vấn về xét nghiệm Beta-2 Microglobulin, hãy chủ động thăm khám tại cơ sở y tế uy tín để được hỗ trợ kịp thời. Liên hệ ngay hotline 0968 636 630 để được NeoMedic tư vấn!

Nguồn:

1. Kyong Chong, 2025. Beta2 Microglobulin. https://emedicine.medscape.com/article/2086864-overview.

2. MedlinePlus. Beta-2 Microglobulin (B2M) Tumor Marker Test. https://medlineplus.gov/lab-tests/beta-2-microglobulin-b2m-tumor-marker-test/.

3. Pathology test explained, 2023. Beta-2-microglobulin. https://pathologytestsexplained.org.au/ptests-pro.php?q=Beta-2-microglobulin.