5 tai biến sản khoa thường gặp và nguyên nhân gây ra

Nguyên nhân gây ra tai biến sản khoa

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tai biến sản khoa, một số nguyên nhân phổ biến như sau:

• Độ tuổi: mẹ bầu nhỏ hơn 17 hoặc trên 40 tuổi hoặc từng sinh nở nhiều lần
• Trong thời gian mang bầu, thai phụ làm việc hoặc tiếp xúc nhiều chất hóa học độc hại
• Sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp đồ uống có cồn, hút thuốc lá
• Trong 3 tháng đầu, tự ý dùng thuốc điều trị bệnh không có sự hướng dẫn của bác sĩ
• Mắc các bệnh lý như: thừa cân béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường thai kỳ, u nang buồng trứng,...trước khi mang thai
• Vị trí thai nhi bất thường

5 tai biến sản khoa thường gặp

Băng huyết sau khi sinh

Băng huyết sau sinh là tình trạng mất máu tích lũy 1.000ml hoặc mất máu do các dấu hiệu giảm thể tích máu trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh. Đây là tai biến sản khoa thường gặp ở mẹ bầu.

Triệu chứng phổ biến của tình trạng băng huyết sau sinh là: 

• Chảy quá nhiều máu đỏ tươi ở âm đạo sau sinh.
• Đau bụng dưới, mạch đập nhanh, tụt huyết áp,..
• Chân tay lạnh, vã mồ hôi, sốt.

Có 2 loại băng huyết sau sinh:

• Băng huyết nguyên phát: Mất máu trên 500ml trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Nguyên nhân gây băng huyết nguyên phát thường do đờ tử cung, sót nhau, rách đường sinh dục dưới, vỡ tử cung, lộn tử cung và bất thường bánh nhau;
• Băng huyết thứ phát: Sản phụ gặp tình trạng chảy máu nhiều và có bất thường ở âm đạo trong khoảng từ 24 giờ đầu - 12 tuần sau sinh. 

Tiền sản giật

Tiền sản giật là một biến chứng của thai kỳ, thường xảy ra sau tuần thứ 20 của thai kỳ và đôi khi sau khi sinh. Tùy mức độ nặng nhẹ mà tiền sản giật có thể kéo dài vài giờ, vài ngày, vài tuần hoặc chỉ thoáng qua.

Tiền sản giật

Triệu chứng của tiền sản giật:

• Tăng huyết áp: Huyết áp cao (≥ 140/90 mmHg) xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ ở phụ nữ trước đó có huyết áp bình thường.
• Protein niệu: Sự xuất hiện của protein trong nước tiểu (≥ 0.3 g trong mẫu nước tiểu 24 giờ hoặc xét nghiệm định tính).
• Các dấu hiệu và triệu chứng khác: Bao gồm sưng phù, đau đầu, rối loạn thị giác, và đau vùng bụng trên.

Một số yếu tố dẫn đến tiền sản giật

• Tiền sử bệnh lý: Có tiền sử tiền sản giật ở lần mang thai trước.
• Tình trạng sức khỏe: Cao huyết áp mạn tính, bệnh thận, bệnh tiểu đường, hoặc bệnh tự miễn như lupus.
• Yếu tố di truyền: Gia đình có người mắc tiền sản giật.
• Yếu tố thai kỳ: Mang thai đôi hoặc đa thai.
• Yếu tố khác: Độ tuổi mẹ dưới 20 hoặc trên 35, béo phì, lần mang thai đầu tiên.

Để phòng ngừa tai biến sản khoa tiền sản giật, mẹ bầu nên: 

• Kiểm tra sức khỏe trước khi mang thai: Đánh giá các yếu tố nguy cơ và quản lý chúng.
• Chăm sóc tiền sản định kỳ: Thăm khám thai kỳ thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn, và kiểm soát cân nặng.

Vỡ tử cung

Vỡ tử cung là một tai biến sản khoa nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng của cả mẹ và thai nhi. Tình trạng này xảy ra khi thành tử cung bị rách, thường là do áp lực trong quá trình chuyển dạ hoặc các yếu tố khác.

Triệu chứng nhận biết tai biến sản khoa vỡ tử cung:

• Đau bụng dữ dội, thường xuất hiện ngay sau một cơn co tử cung mạnh.
• Các cơn co tử cung có thể ngừng đột ngột.
• Chảy máu âm đạo là một dấu hiệu cảnh báo.
• Các dấu hiệu của thai nhi bị suy, bao gồm nhịp tim thai không đều hoặc yếu.
• Mẹ bầu có thể rơi vào tình trạng sốc do mất máu, với các triệu chứng như mệt mỏi, hoa mắt, thở nhanh và nông, da xanh xao.

→Nếu mẹ bầu có những triệu chứng trên, cần can thiệp y tế ngay lập tức:

Phẫu thuật cấp cứu:

• Phẫu thuật cắt bỏ tử cung hoặc khâu lại tử cung tùy thuộc vào mức độ tổn thương và tình trạng của mẹ.
• Mổ lấy thai ngay lập tức để cứu sống thai nhi.

Hồi sức:

• Truyền máu và dịch để ổn định tình trạng mẹ.
• Sử dụng thuốc để kiểm soát huyết áp và các chức năng sinh tồn khác.

Nhiễm trùng hậu sản

Nhiễm trùng hậu sản là tai biến sản khoa do các nhiễm trùng xảy ra sau khi sinh, thường trong vòng 6 tuần đầu sau sinh. Nhiễm trùng hậu sản có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm:

• Nhiễm trùng vết mổ: Phẫu thuật mổ lấy thai hoặc các vết rạch tầng sinh môn có thể bị nhiễm trùng nếu không được chăm sóc đúng cách.
• Nhiễm trùng tử cung: Tình trạng viêm nội mạc tử cung xảy ra khi các vi khuẩn xâm nhập vào tử cung sau khi sinh.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu: Sau khi sinh, niệu đạo và bàng quang có thể dễ bị nhiễm trùng hơn.
• Nhiễm trùng vết thương tầng sinh môn: Các vết rách hoặc vết khâu ở tầng sinh môn có thể bị nhiễm trùng.
• Nhiễm trùng huyết: Tình trạng nhiễm trùng toàn thân có thể xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào máu.

Sốt cao sau sinh là một trong các triệu chứng của nhiễm trùng hậu sản

Các triệu chứng nhiễm trùng hậu sản có thể bao gồm:

• Sốt: Sốt cao trên 38°C (100.4°F) kéo dài hơn 24 giờ sau khi sinh.
• Đau bụng: Đau ở vùng bụng dưới hoặc tử cung.
• Dịch tiết bất thường: Dịch tiết từ âm đạo có mùi hôi, màu sắc bất thường hoặc lượng lớn.
• Đau và sưng: Đau, sưng, đỏ hoặc mủ tại vết mổ hoặc vết rạch tầng sinh môn.
• Tiểu khó và đau: Cảm giác đau, rát khi đi tiểu hoặc tiểu lắt nhắt.

Mang thai ngoài tử cung

Mang thai ngoài tử cung

Mang thai ngoài tử cung là tai biến sản khoa vô cùng nguy hiểm xày ra khi trứng đã thụ tinh phát triển bên ngoài tử cung, thường gặp nhất là trong ống dẫn trứng. Các triệu chứng của thai ngoài tử cung có thể xuất hiện sớm trong thai kỳ, thường từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 10, và bao gồm:

• Đau bụng hoặc đau vùng chậu, đau có thể một bên, dữ dội và kéo dài.
• Chảy máu âm đạo: Chảy máu nhẹ hoặc nặng, khác với chu kỳ kinh nguyệt bình thường.
• Nếu túi thai vỡ, thai phụ sẽ đau quặn bụng dữ dội, kéo dài liên tục kèm theo đau nhức vai, chân tay bủn rủn, toát mồ hôi, chóng mặt, hoa mắt, khó thở, thậm chí ngất xỉu.

Chẩn đoán mang thai ngoài tử cung bao gồm xét nghiệm máu và siêu âm thai. Nếu phát hiện mang thai ngoài tử cung, cần phải can thiệp ngay bằng cách uống thuốc ngăn chặn sự phát triển của thai nhi hoặc phẫu thuật.

Tổng kết

Trên đây là 5 tai biến sản khoa thường gặp ở mẹ bầu cũng như nguyên nhân gây ra. Để phòng ngừa triệt để các tai biến sản khoa, Trung tâm Y khoa NeoMedic khuyên các thai phụ cần lưu ý:

• Đi khám thai định kỳ đầy đủ, nhất là các mốc khám thai quan trọng
• Tiêm phòng uốn ván đầy đủ
• Thực hiện chế độ dinh dưỡng và tập luyện hợp lý
• Nếu có bất thường, hãy đến gặp bác sĩ ngay.