U nang Bartholin là gì?
U nang Bartholin, hay nang tuyến Bartholin, là một khối nhỏ chứa đầy dịch có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên lỗ âm đạo, nơi có tuyến Bartholin.
U nang Bartholin là gì?
U nang Bartholin, hay nang tuyến Bartholin, là một khối nhỏ chứa đầy dịch có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên lỗ âm đạo, nơi có tuyến Bartholin. Các tuyến này rất nhỏ, chỉ bằng hạt đậu, và thường không thể nhìn thấy. Chúng có nhiệm vụ tiết ra chất dịch giúp bôi trơn âm đạo.
U nang Bartholin là một khối u nhỏ chứa dịch có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên lỗ âm đạo. Bạn có thể không nhận ra mình có nang này vì nó không có triệu chứng rõ ràng
Chất dịch này di chuyển qua các ống dẫn vào âm đạo. Đôi khi, một hoặc cả hai tuyến Bartholin bị tắc, khiến chất dịch tích tụ và tạo thành nang. U nang Bartholin khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, ảnh hưởng đến khoảng 2 trong 10 người.
Nang thường xuất hiện ở một bên, nhưng đôi khi có thể xuất hiện ở cả hai. Chúng gần như luôn lành tính, tức là không phải ung thư.
U nang Bartholin có thể không rõ ràng và đôi khi chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe.
Áp-xe Bartholin
Đôi khi, u nang Bartholin có thể bị nhiễm trùng và chứa đầy mủ, được gọi là áp-xe tuyến Bartholin. Khác với nang, áp-xe cứng và gây đau, có thể ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày của bạn.
Triệu chứng của u nang Bartholin
U nang Bartholin thường không gây ra triệu chứng, nên bạn có thể không nhận ra mình có nang.
Tuy nhiên, nếu nang bị nhiễm trùng, nó sẽ trở nên đau, sưng và đỏ. Nang có thể chứa đầy dịch, to từ cỡ hạt đậu đến quả bóng golf. Lúc này, bạn có thể cảm thấy khó chịu hoặc đau khi đi lại, ngồi, lau sau khi đi vệ sinh, quan hệ tình dục, hoặc khi sử dụng tampon.
Các triệu chứng khác của u nang Bartholin bị nhiễm trùng gồm có:
- Sưng ở khu vực xung quanh
- Đỏ tấy
- Chảy dịch mủ
- Nang lớn dần lên
- Sốt và ớn lạnh (nếu có áp-xe)
Nếu nang to, nó có thể làm một bên môi lớn (phần da bên ngoài âm đạo) trông thấp hơn bên còn lại.
Nguyên nhân gây u nang Bartholin
Tuyến Bartholin bị tắc nghẽn thường không rõ nguyên nhân.
Tắc nghẽn có thể do kích ứng lâu dài, nhưng cũng có thể do:
- Chấn thương vùng này hoặc sau khi sinh (có hoặc không có rạch tầng sinh môn)
- Nhiễm trùng qua đường tình dục, như bệnh lậu hoặc chlamydia (hiếm gặp)
- Nhiễm vi khuẩn, như E. coli.
Phần lớn các u nang Bartholin không bị nhiễm trùng và không lây qua tiếp xúc da. Tuy nhiên, nếu nang do nhiễm trùng qua đường tình dục, nó có thể lây lan.
U nang Bartholin thường gặp trong độ tuổi sinh sản, nhưng đôi khi cũng xuất hiện sau mãn kinh. Khi tuổi càng cao, nguy cơ bị nang giảm dần. Những người sau mãn kinh nên đi kiểm tra nếu có u cục ở vùng âm đạo.
Yếu tố nguy cơ gây u nang Bartholin
Bất kỳ ai có âm đạo đều có thể bị nang hoặc áp-xe Bartholin, nhưng một số người có nguy cơ cao hơn, bao gồm:
- Người trong độ tuổi 20 hoặc 30
- Người đã từng mắc bệnh lây qua đường tình dục (STI)
- Người từng bị chấn thương ở khu vực này
- Người đã từng có u nang Bartholin trước đó
Chẩn đoán u nang Bartholin
Bác sĩ là người duy nhất có thể xác định bạn có bị u nang Bartholin hay không. Để kiểm tra, bác sĩ sẽ thực hiện khám vùng chậu để tìm u cục ở lỗ âm đạo. Nếu có dịch chảy ra từ nang, bác sĩ sẽ lấy mẫu để kiểm tra dưới kính hiển vi xem có nhiễm trùng lây qua đường tình dục (STI) hoặc nhiễm khuẩn khác không. Nếu có áp-xe, bác sĩ cũng sẽ lấy mẫu và gửi đi xét nghiệm.
Nếu bạn trên 40 tuổi, bác sĩ có thể đề nghị sinh thiết (lấy mẫu mô từ nang) để loại trừ ung thư âm hộ, dù khả năng này rất hiếm (chỉ xảy ra ở khoảng 5% phụ nữ bị ung thư âm hộ).
Nguy cơ ung thư ở tuyến Bartholin cao hơn nếu bạn trên 60 tuổi. Nếu bác sĩ nghi ngờ nang có thể là ung thư, họ có thể đề xuất phẫu thuật để loại bỏ nang.
Điều trị u nang Bartholin tại nhà
Nếu bạn dưới 40 tuổi, nang không gây khó chịu và không có dấu hiệu nhiễm trùng, bạn có thể không cần điều trị y tế. Hầu hết các u nang Bartholin sẽ tự biến mất sau vài tuần. Nếu cảm thấy khó chịu, bạn có thể thử một số cách sau tại nhà:
Chườm ấm: Dùng khăn sạch nhúng nước ấm, áp lên vùng có nang cho đến khi khăn nguội.
Ngâm nước ấm:
- Đổ nước ấm vào bồn tắm (đủ để ngập vùng âm hộ) và nhẹ nhàng ngồi ngâm.
- Lặp lại vài lần mỗi ngày trong 3-4 ngày.
- Nang có thể tự vỡ và thoát dịch.
Thuốc giảm đau: Nếu thấy đau, bạn có thể dùng thuốc giảm đau không kê đơn theo hướng dẫn.
Khi điều trị tại nhà, nang có thể tự thoát dịch hoặc vỡ, điều này không sao, nhưng không nên tự nặn nang vì có thể gây nhiễm trùng. Nếu nang gây khó chịu nhiều, hãy gặp bác sĩ.
U nang Bartholin có tự biến mất không?
U nang Bartholin thường tự biến mất. Để tránh nhiễm trùng, giữ khu vực sạch sẽ, khô ráo và tránh nặn nang. Nếu nang đau, bị nhiễm trùng hoặc không giảm sau vài tuần, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.
Điều trị u nang Bartholin
Nếu bác sĩ phát hiện bạn bị nhiễm trùng lây qua đường tình dục (STI) hoặc nang bị nhiễm trùng, bác sĩ sẽ kê thuốc kháng sinh và có thể thêm thuốc bôi ngoài da.
Nếu u nang Bartholin gây khó chịu hoặc đã chuyển thành áp-xe, bác sĩ có thể điều trị bằng các phương pháp sau:
- Dẫn lưu phẫu thuật: Bác sĩ rạch một vết nhỏ trên nang và đặt ống cao su nhỏ vào để dịch thoát ra. Ống có thể ở lại trong 4-6 tuần. Bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn ngay khi dịch thoát ra, nhưng có thể cần dùng thuốc giảm đau vài ngày sau đó. Nang có thể tái phát, và một số tác dụng phụ có thể là đau, sưng, nhiễm trùng, hoặc để lại sẹo.
- Ống thông bóng: Bác sĩ có thể dùng ống có đầu bóng. Sau khi rạch một vết nhỏ, bác sĩ sẽ đặt ống này vào nang để tạo lối thoát dịch lâu dài. Ống có thể ở lại trong 4-6 tuần. Bạn có thể sinh hoạt bình thường, nhưng quan hệ tình dục có thể gây khó chịu.
- Marsupialization: Nếu nang thường xuyên gây phiền toái, bác sĩ sẽ mở nang và khâu da xung quanh để tạo một lỗ nhỏ giúp dịch thoát ra. Phẫu thuật mất khoảng 30 phút và bạn có thể về nhà trong ngày. Sau phẫu thuật có nguy cơ nhiễm trùng, chảy máu, và tái phát áp-xe.
- Cắt bỏ tuyến: Nếu nang tái phát liên tục và các phương pháp khác không hiệu quả, bác sĩ có thể đề nghị cắt bỏ tuyến Bartholin. Phẫu thuật này mất khoảng 1 giờ, bạn sẽ được gây mê và có thể về nhà trong ngày. Một số tác dụng phụ có thể gồm chảy máu, bầm tím, và nhiễm trùng.
- Hút dịch bằng kim: Phương pháp này sử dụng kim để hút dịch trong nang, thường không cần gây mê toàn thân và có thể hiệu quả cho áp-xe Bartholin.
- Laser CO₂: Đây là phương pháp ít xâm lấn, sử dụng tia laser để loại bỏ nang. Phương pháp này nhanh chóng và có thể thực hiện ngoại trú, tuy nhiên chi phí có thể cao hơn.
Phòng ngừa u nang Bartholin
U nang Bartholin không thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, quan hệ tình dục an toàn (như dùng bao cao su) có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng lây qua đường tình dục, từ đó hạn chế nguy cơ hình thành nang. Giữ vệ sinh sạch sẽ cũng có thể giúp giảm nguy cơ này.
